Nurty terapii
Główne podejścia terapeutyczne (CBT, DBT, ACT i inne).
Przejdź do indeksu →Modele psychologiczne · Psychoterapia.no
Modele psychologiczne
Modele pomagają zobaczyć, jak emocje, myśli, ciało, środowisko i zachowania wpływają na siebie nawzajem. To mapy mechanizmów — nie diagnozy. Aktualnie widoczne: 37 modeli.
Zintegrowany system psychoedukacji
Wiedza jest podzielona na warstwy funkcjonalne, abyś mógł znaleźć dokładnie to, czego teraz potrzebujesz — od teorii (modele) po praktykę na własnym przykładzie (narzędzia).
Modele
Mapy mechanizmów (CBT, DBT, ACT), pokazujące jak działają emocje i myśli.
Przejdź do indeksu →Umiejętności DBT
Praktyczne techniki i kompetencje (DBT) wspierające regulację.
Przejdź do indeksu →Procesy
Krok po kroku: co robić po kolei, by wdrożyć model lub umiejętność w życie.
Przejdź do indeksu →Narzędzia
Interaktywne formularze i kalkulatory do pracy na własnym przykładzie.
Przejdź do indeksu →Wizualizacje
Graficzne schematy i diagramy tłumaczące złożone koncepcje.
Przejdź do indeksu →Metafory
Obrazowe historie ułatwiające zrozumienie procesów psychologicznych.
Przejdź do indeksu →Protokoły
Ustrukturyzowane ścieżki leczenia dla konkretnych problemów (np. PE, BA).
Przejdź do indeksu →Nie wiem, od czego zacząć
Zobacz wejścia przez problem lub stan, bez diagnozowania.
Przejdź do Objawów →
System pakietów ponadmodalnych: zobacz wspólną taksonomię DBT, CBT, ACT, CFT, EFT, SFT i MBCT
Modele DBT
Liczba modeli: 3DBT · Model emocji
CORE Model emocji Linehan
Mapa elementów emocji: podatności, zdarzenia wyzwalającego, interpretacji, reakcji ciała, impulsu, ekspresji i następstw.
Zobacz model →DBT · Model biospołeczny
CORE Model biospołeczny DBT
Model pokazuje, jak wrażliwość biologiczna i unieważniające środowisko mogą wzajemnie wzmacniać trudności w regulacji emocji.
Zobacz model →DBT · Zaburzenia odżywiania
Model emocjonalnej dysregulacji problemowego odżywiania się (Safer, Telch, Chen, 2009)
Model wyjaśnia napadowe objadanie się i przeczyszczanie jako nieadaptacyjne sposoby radzenia sobie z intensywnym afektem w obliczu deficytów regulacji emocjonalnej.
Zobacz model →Modele CBT
Liczba modeli: 26CBT · Depresja
Model Depresji (Morrey, 2010)
Sześcioczęściowy model podtrzymujący tryb depresji oparty na negatywnej triadzie poznawczej i błędnym kole obejmującym m.in. automatyczne negatywne myślenie, ruminacje, wycofanie i unikanie.
Zobacz model →CBT · Strata
Strata przyjaciela - Model ABC i Błędne Koło
Konceptualizacja CBT (Model ABC / Błędne Koło) ilustrująca reakcje poznawcze, emocjonalne, fizjologiczne i behawioralne w odpowiedzi na stratę przyjaciela.
Zobacz model →CBT · Agorafobia
Model etiologiczny paniki i agorafobii
Model etiologiczny zaburzenia panicznego i agorafobii według Craske i Barlowa (2007). Psychoedukacyjna mapa mechanizmów powstawania lęku napadowego.
Zobacz model →CBT · Model poznawczy
CORE Model ABC poznawczy CBT
A — sytuacja aktywująca, B — przekonania i interpretacje, C — konsekwencje emocjonalne i behawioralne. Fundament CBT: to nie sama sytuacja wywołuje emocje, ale to, jak ją interpretujesz.
Zobacz model →CBT · Lęk
CORE Model błędnego koła lęku CBT
Model pokazuje, jak interpretacja zagrożenia, objawy z ciała, unikanie i zachowania zabezpieczające mogą podtrzymywać lęk.
Zobacz model →CBT · Myśli automatyczne
Myśli automatyczne CBT
Model pokazuje sekwencję: sytuacja, szybka interpretacja, emocja, reakcja ciała, zachowanie i utrwalenie przekonania.
Zobacz model →CBT · Zniekształcenia poznawcze
Zniekształcenia poznawcze CBT
Model pokazuje sekwencję: sytuacja, myśl automatyczna, wzorzec zniekształcenia, emocja, zachowanie i alternatywna interpretacja.
Zobacz model →CBT · Strzałka w dół
Strzałka w dół CBT
Model pokazuje, jak od myśli automatycznej schodzić przez znaczenie pośrednie, najgorszy scenariusz i motyw rdzeniowy do przekonania kluczowego. To narzędzie do porządkowania ukrytych założeń, nie do stawiania etykiet.
Zobacz model →CBT · Restrukturyzacja poznawcza
Restrukturyzacja poznawcza CBT
Model pokazuje przejście od pierwszej interpretacji przez dowody za i przeciw do bardziej precyzyjnej myśli i testu hipotezy. To aktualizacja mapy poznawczej, a nie afirmacja.
Zobacz model →CBT · Spektrum autyzmu · emocje
Model problemów emocjonalnych osób ze spektrum CBT
Model pokazuje, jak trudności w przetwarzaniu informacji społecznych, informacji o sobie oraz funkcjach wykonawczych mogą u części osób zwiększać stres, trudności relacyjne, lęk lub obniżenie nastroju. To mapa psychoedukacyjna, nie diagnoza.
Zobacz model →CBT · perfekcjonizm · samokrytyka
Poznawczo-behawioralny model perfekcjonizmu
Model pokazuje, jak samowartość oparta na osiągnięciach, sztywne standardy, uprzedzenia poznawcze, zachowania nastawione na wynik, unikanie i samokrytyka mogą tworzyć podtrzymującą się pętlę perfekcjonizmu. To mapa psychoedukacyjna, nie diagnoza.
Zobacz model →CBT · Panika
Poznawczy model paniki (Clark, 1986; Wells, 1997)
Model obrazuje mechanizm, w którym fizjologiczne objawy z ciała są katastrofizująco interpretowane jako zagrażające życiu, co nakręca spiralę lęku i podtrzymuje ataki paniki.
Zobacz model →CBT · Unikanie
Model podtrzymywania lęku (Westbrook, Kennerly, Kirk)
Zrozumienie, dlaczego unikanie tego, czego się boimy, nie tylko nie rozwiązuje problemu, ale wręcz go konserwuje.
Zobacz model →CBT · BPD
Model osobowości borderline (Popiel, Pragłowska)
Model wyjaśnia interakcję biologicznej wrażliwości (temperamentu) i unieważniającego środowiska, prowadzącą do błędnego przetwarzania informacji i kaskady objawów BPD.
Zobacz model →CBT · Zmiana
Fazy powrotu do zdrowia (Popiel, Pragłowska)
Model psychoedukacyjny normalizujący proces leczenia i pokazujący, że nawrót objawów nie oznacza porażki, lecz jest naturalnym elementem drogi do pełnego wyzdrowienia.
Zobacz model →CBT · Zmiana
Pięć stadiów zmiany (Prochaska, DiClemente)
Model wyjaśniający etapy, przez jakie przechodzi człowiek podczas zmiany zachowania - od braku świadomości problemu (prekontemplacji) do działania i utrwalenia nawyku.
Zobacz model →CBT · Samoocena
Model niskiej samooceny
Model niskiego poczucia własnej wartości autorstwa Fennell (1997) ukazujący rozwój globalnej negatywnej oceny siebie.
Zobacz model →CBT · Żałoba
Dwuprocesowy model żałoby
Model oscylacji pomiędzy orientacją na stratę a orientacją na odbudowę życia autorstwa Stroebe i Schut (1999).
Zobacz model →CBT · Trauma · PTSD
Model PTSD
Poznawczy model zespołu stresu pourazowego (PTSD) ukazujący błędne koło wyzwalaczy, negatywnych interpretacji i unikowego radzenia sobie autorstwa Ehlers i Clark (2000).
Zobacz model →CBT · GAD
Model lęku uogólnionego oparty na dysregulacji emocji
Model wyjaśnia patomechanizm uogólnionych zaburzeń lękowych (GAD) poprzez pryzmat trudności w regulacji emocji autorstwa Mennin et al. (za Behar et al., 2009).
Zobacz model →CBT · Trauma · PTSD
Model poznawczo-behawioralny PTSD
Model szczegółowo opisuje czynniki podtrzymujące zespół stresu pourazowego (PTSD) autorstwa Ehlers A., Clarke D.M. (2000).
Zobacz model →CBT · Fobia społeczna
Model fobii społecznej
Klasyczny model fobii społecznej ilustrujący jak postrzeganie publiczności wyzwala mechanizmy podtrzymujące lęk autorstwa Rapee, Heimberg (1997).
Zobacz model →CBT · Zaburzenia konwersyjne
Biopsychospołeczna konceptualizacja zaburzeń konwersyjnych (Stonnington, Barry, Fisher, 2006)
Model wyjaśnia zaburzenia konwersyjne (somatoformiczne) poprzez interakcję czynników predysponujących, aktywujących i podtrzymujących, ze szczególnym uwzględnieniem tłumienia afektu i dysregulacji neuro-emocjonalnej.
Zobacz model →CBT · Chroniczne zmęczenie
Złożony specyficzny model syndromu chronicznego wyczerpania (Sharpe et al., 1997)
Model wyjaśnia syndrom chronicznego wyczerpania (CFS) jako rezultat współdziałania perfekcjonistycznych przekonań, stresora wyzwalającego oraz błędnego koła podtrzymującego złożonego z lękowych myśli, unikania aktywności i wtórnej dewarunkacji fizjologicznej.
Zobacz model →CBT · Fobia społeczna
Model rozwoju fobii społecznej (Barlow, 2002)
Model przedstawia rozwój fobii społecznej jako interakcję podatności biologicznej, uogólnionej podatności psychologicznej i stresorów wyzwalających alarmy (faktyczne i fałszywe), prowadząc do specyficznych poznawczych uprzedzeń lękowych.
Zobacz model →CBT · Lęk antycypacyjny
Model lęku antycypacyjnego (Barlow, 2002)
Model przedstawia pętle sprzężenia zwrotnego w lęku antycypacyjnym, pokazując jak skupienie uwagi na reakcjach cielesnych i wzrost pobudzenia prowadzą do intensyfikacji lęku, spadku wykonania zadań oraz unikania i zamartwiania się.
Zobacz model →Modele ACT
Liczba modeli: 2ACT · Unikanie doświadczeniowe
CORE Model unikania doświadczeniowego
Model pokazuje, jak próby pozbycia się trudnych myśli, emocji lub doznań mogą krótkoterminowo pomagać, a długoterminowo zawężać działanie.
Zobacz model →ACT · Elastyczność psychologiczna
Model Elastyczności Psychologicznej (Hexaflex)
Złoty standard Terapii Akceptacji i Zaangażowania (ACT). Model pokazuje 6 rdzennych procesów, które wspólnie budują elastyczność psychologiczną.
Zobacz model →Modele Regulacja
Liczba modeli: 1Regulacja · Pobudzenie
CORE Okno tolerancji
Model porządkuje strefy pobudzenia: regulację, przeciążenie i odcięcie. Pomaga nazwać stan i dobrać następny bezpieczny krok.
Zobacz model →Modele EST
Liczba modeli: 1EST · CBT · Emocje
Model schematów emocjonalnych
Model ukazujący, w jaki sposób ocena własnych emocji i strategie unikania prowadzą do problemów długoterminowych (Leahy, Kirch, Napolitano, 2011).
Zobacz model →Modele Psychiatria
Liczba modeli: 1Psychiatria · Zaburzenia myślenia
Zaburzenia myślenia
Model ukazuje klasyczną, psychiatryczną taksonomię zaburzeń myślenia (podział na zaburzenia formy i treści).
Zobacz model →Modele Schema
Liczba modeli: 3Schema · Osobowość unikowa
Tryby schematów w osobowości unikowej (Arntz, 2012)
Model trybów schematów dla osobowości unikowej według Arntza (2012). Przedstawia oddzielenie zdrowego dorosłego oraz izolację wrażliwych trybów dziecięcych i karzącego rodzica przez unikającego obrońcę.
Zobacz model →Schema · Borderline
Tryby schematów w osobowości borderline
Model konceptualizacji trybów schematów w zaburzeniu osobowości z pogranicza (BPD) według Arntza i Bögels (2000).
Zobacz model →Schema · Osobowość zależna
Tryby schematów w osobowości zależnej
Model przedstawia dynamikę trybów schematów specyficzną dla osobowości zależnej, uwzględniającą m.in. karanie za autonomię autorstwa Arntz (2012).
Zobacz model →