Defuzja
Myśli jak reklamy
Natrętne pop-upy myśli, które pojawiają się nagle i próbują przyciągnąć uwagę.
Biblioteka Metafor Emocji i Psychoterapii
W praktyce psychologicznej rzadko pamiętamy suchą teorię czy nazwy technik — ale zapamiętujemy metafory. Metafory pomagają uprościć i zapamiętać trudne idee. Pozwalają ująć w słowa to, co w ciele bywa chaotyczne i trudne do nazwania.
Znajdziesz tu uporządkowaną mapę analogii z nurtów CBT, DBT, ACT i Terapii Schematów, które pomagają zobaczyć sytuację z większym dystansem.
1. Metafory Kryzysu i Przeciążenia
Normalizacja, redukcja paniki i biologiczne zrozumienie skrajnych stanów emocjonalnych.
Fakty i interpretacje
Latarka na fakty
Obraz, który pomaga zobaczyć konkret zamiast cienia interpretacji.
3. Metafory Regulacji Emocji
Zrozumienie naturalnego przepływu pobudzenia i nauka powrotu do równowagi.
Politeoria Poliwagalna
Okno tolerancji
Strefa optymalnego pobudzenia, poza którą wpadamy w hiper- lub hipo-aktywację.
Opposite Action
Zmiana kierunku impulsu
Obraz pokazujący, że emocja daje wiatr i kierunek, ale żagiel można ustawić tak, żeby nie płynąć automatycznie w stronę pętli.
Regulacja Emocji
Pilot nastroju
Moc decydowania, na którym kanale emocjonalnym zatrzymujesz swoją uwagę.
Samoregulacja
Emocjonalny termostat
Bieżące dostosowywanie temperatury nastroju poprzez drobne techniki uziemiające.
Tolerancja Dystresu
Hamulec bezpieczeństwa
Mechanizm awaryjny pozwalający przerwać automatyczny ciąg destrukcyjnych zachowań.
Uziemienie
Kotwica
Fizyczny punkt oparcia w tu i teraz, zapobiegający odciągnięciu przez nurt lęku.
Wartości
Wewnętrzny kompas
Mechanizm wskazujący kierunek działań opartych na wartościach w szumie informacyjnym.
4. Metafory ACT i Akceptacji
Zrozumienie bezcelowości walki z wewnętrznym cierpieniem i skierowanie energii na wartości.
Działanie
Autobus ACT
Jesteś kierowcą autobusu, a myśli to hałaśliwi pasażerowie. Nie musisz ich słuchać, by jechać przed siebie.
Akceptacja
Piasek ruchomy
Im bardziej szarpiesz się z paniką, tym szybciej toniesz. Ratunkiem jest rozłożenie ciężaru i odpuszczenie walki.
Akceptacja
Lina z potworem
Przeciąganie liny z lękiem stojąc nad przepaścią. Jedynym ratunkiem jest upuszczenie liny.
Tolerancja
Gość na imprezie
Nieproszony, irytujący sąsiad (lęk), któremu pozwalasz zostać, by nie psuć sobie całego wieczoru na wyrzucanie go.
Defuzja
Liście na strumieniu
Układanie bolesnych myśli na liściach i obserwowanie, jak powoli odpływają z nurtem.
Ja Jako Kontekst
Szachownica
Jesteś planszą trzymającą czarne i białe figury (emocje), a nie toczącą się między nimi bitwą.
5. Metafory Relacji i PrzywiÄ…zania
Zrozumienie granic, dystansu emocjonalnego i dynamiki w kontaktach z innymi ludźmi.
Wzorce
Taniec relacyjny
Powtarzający się układ choreograficzny, w którym zmiana kroku jednej osoby zmusza drugą do zmiany.
Komunikacja
Most emocjonalny
Budowanie konstrukcji między dwiema wyspami wymaga stabilnych fundamentów uprawomocnienia z obu stron.
DBT • Relacje
Most relacji
Most pomagający utrzymać kontakt w rozmowie: łagodność, zainteresowanie, uprawomocnienie i lekkość tonu.
DBT • Szacunek do siebie
Kręgosłup szacunku
Kręgosłup pomagający utrzymać postawę: fair, bez nadmiarowych przeprosin, wartości i prawda.
Interpretacje
Radar odrzucenia
Przestrojenie czułości skanera, który we wszystkim widzi zagrożenie porzuceniem.
Deprywacja
Głód emocjonalny
Sięganie po relacje, kiedy brakuje kontaktu, bliskości albo ukojenia.
Granice
Emocjonalna odległość
Zarządzanie termiką relacyjną jak jeżozwierze zimą: blisko by ogrzać, nie za blisko by nie ranić.
Schematy
Emocjonalne echo
To, co słyszysz od partnera dzisiaj, często jest echem słów usłyszanych w dzieciństwie.
6. Metafory Schematów i Traumy
Praca z wczesnodziecięcymi zranieniami, częściami osobowości i bagażem przeszłości.
Wrażliwość
Wewnętrzne dziecko
Ta część Ciebie, która utknęła w przeszłości i wciąż reaguje z poziomu dawnego zranienia.
Karzący Głos
Wewnętrzny krytyk
Zinternalizowany głos surowego dorosłego, który stale wymaga i nigdy nie wybacza.
Bagaż Doświadczeń
Ciężki plecak
Niesiony przez lata bagaż nieprzepracowanych urazów, który daje poczucie obciążenia.
Trauma
Zamrożony system alarmowy
Trauma jako czujka dymu, która zacięła się w trybie wycia, mimo że ogień dawno zgasł.
Przekonania
Pęknięta mapa bezpieczeństwa
Schematy wczesnodziecięce jako nieaktualny GPS prowadzący Cię do miejsc pełnych bólu.
Tryby Schematów
Tryby jako części
Zarząd w Twojej głowie złożony z przerażonego dziecka, krytyka i chroniącego dorosłego.
Indeks Metafor (A-Z)
Szybki słownik pojęć, jeśli szukasz konkretnego obrazu.