Co ten model pokazuje?
Model Ehlersa i Clarka (2000) jest jednym z najważniejszych poznawczych modeli wyjaśniających, dlaczego u części osób po doświadczeniu zdarzenia traumatycznego rozwija się i utrzymuje zespół stresu pourazowego (PTSD). Model skupia się na dwóch głównych mechanizmach: specyficznej strukturze pamięci traumy oraz negatywnej interpretacji samego zdarzenia i jego konsekwencji.
Jak czytać pętlę?
- Natura wspomnienia: Wspomnienie traumatyczne nie jest zintegrowane w pamięci autobiograficznej. Występuje w formie żywych, sensorycznych intruzji wyzwalanych przez codzienne bodźce (pasujące wyzwalacze).
- Katastroficzne oceny: Osoba ocenia zdarzenie lub swoje objawy w sposób skrajnie negatywny (np. „moje reakcje oznaczają, że wariuję”, „świat jest absolutnie niebezpieczny”).
- Pętla podtrzymująca (czerwone strzałki): Poczucie stałego zagrożenia zmusza do stosowania strategii zabezpieczających (unikanie bodźców, tłumienie myśli). Te strategie dają ulgę chwilową, ale uniemożliwiają przeorganizowanie pamięci traumy i zmianę negatywnych przekonań, co trwale podtrzymuje PTSD.
Punkty interwencji (Gdzie pomaga CBT / EMDR?)
W terapii traumy celem jest przerwanie pętli podtrzymującej poprzez:
- Przetwarzanie wspomnienia: Integracja pamięci traumy (np. poprzez ekspozycję w wyobraźni w CBT lub desensytyzację za pomocą ruchów oczu w EMDR).
- Restrukturyzacja poznawcza: Modyfikacja katastroficznych interpretacji objawów (np. normalizacja flashbacków jako naturalnych reakcji układu nerwowego).
- Rozluźnienie unikania: Stopniowa rezygnacja z zachowań zabezpieczających w celu przetestowania rzeczywistego bezpieczeństwa.