Modele Osobowości Człowieka
Uporządkowany system map pojęciowych i diagramów wyjaśniających strukturę cech, biologiczne podłoże temperamentu, dynamikę schematów poznawczych oraz wymiarową taksonomię kliniczną.
Atlas Modeli Osobowości Borderline (`/osobowosc/borderline/`)
Kompletny zbiór 15 interaktywnych modeli osobowości z pogranicza oparty na przeglądzie historyczno-teoretycznym Jackiewicz i Marcinów (2014) oraz źródłach pierwotnych: cztery typy Grinkera (1968), wywiad DIB Gundersona i Singer (1975), organizacja BPO Kernberga, model biospołeczny Linehan, 3 fenotypy i „Zaburzone Ja” Gundersona (2010), 5 stanowisk teoretycznych, kryteria DSM-5-TR, model wymiarowy ICD-11 oraz 16-letnie badania MSAD i CLPS.
Modele Cech i Różnic Indywidualnych (5)
Opis szerokich, powtarzalnych dyspozycji w zachowaniu, myśleniu i odczuwaniu o wysokiej rzetelności psychometrycznej.
Wielka Piątka (Five-Factor Model, FFM)
Główna empiryczna taksonomia różnic indywidualnych: Otwartość, Sumienność, Ekstrawersja, Ugodowość i Neurotyczność jako ciągłe wymiary rozkładu cech.
Model HEXACO (Ashton & Lee)
Sześcioczynnikowe rozwinięcie leksykalne z niezależnym wymiarem Uczciwości-Pokory (Honesty-Humility) oraz reorganizacją Emocjonalności i Ugodowości.
Teoria Cech Gordona Allporta
Hierarchia dyspozycji osobistych (kardynalne, centralne, wtórne), funkcjonalna autonomia motywów, rozwój Proprium i geneza hipotezy leksykalnej.
Model 16-Czynnikowy Cattella (16PF)
Faktoryczna dekompozycja 16 cech źródłowych, triada źródeł danych L-Q-T, równanie specyfikacji oraz 5 czynników drugiego rzędu.
Model PEN Eysencka
Biologiczny model pobudzenia korowego i limbicznego: Psychotyzm, Ekstrawersja i Neurotyczność na płaszczyźnie 4 klasycznych temperamentów.
Temperament, Biologia i Reaktywność (3)
Psychobiologiczne modele temperamentu, podłoża neuronalnego, mechanizmów obronnych i pobudzenia.
Model TCI Cloningera
Dwupoziomowa architektura psychobiologiczna: 4 wymiary wrodzonego temperamentu (NS, HA, RD, P) oraz 3 wymiary dojrzałego charakteru (SD, C, ST).
Biologiczna Teoria RST Jeffreya Graya
Trzy podsystemy neuronalne: Układ Walki-Ucieczki-Zastygnięcia (FFFS), Aktywacji Behawioralnej (BAS) oraz Hamowania Behawioralnego (BIS jako detektor konfliktu).
Model Temperamentu Mary Rothbart
Rozwojowa architektura różnic indywidualnych: wrodzona reaktywność (Surgency, Negatywna Afektywność) oraz kontrola samoregulacyjna (Effortful Control).
Procesualne i Poznawczo-Afektywne Modele (4)
Dynamiczne systemy poznawczo-afektywne, samoskuteczność, przetwarzanie kontekstowe i geneza architektury Ja.
Kognitywno-Afektywny System Przetwarzania (CAPS)
Dynamiczny model Mischela i Shody: jednostki CAU, behawioralne sygnatury „jeśli... to...” oraz rozwiązanie pozornego paradoksu spójności osobowości.
Poznawczy Model Osobowości Aarona T. Becka
Trójpoziomowa architektura poznawcza: schematy bazowe, przekonania kluczowe, założenia warunkowe, strategie kompensacyjne oraz operacjonalizacja w PBQ.
Społeczno-Poznawcza Teoria Osobowości Alberta Bandury
Triada determinizmu wzajemnego, teoria sprawczości (agency), cztery źródła samoskuteczności (self-efficacy) oraz modelowanie jako fundament samoregulacji.
Model Ja i Funkcjonalizm Williama Jamesa
Historyczne źródło współczesnej psychologii Ja: rozróżnienie podmiotu („I”) i obrazu siebie („Me”), strumień świadomości, adaptacyjna rola nawyków oraz teoria emocji Jamesa–Lange’a.
Relacje, Rozwój i Procesy Kliniczne (6)
Wzorce relacji interpersonalnych, dynamiczne schematy wczesnodziecięce, tryby radzenia sobie i psychospołeczny cykl życia.
Kołowy Model Interpersonalny (IPC)
Struktura kołowa zachowań społecznych wg Wigginsa i Leary'ego. Organizuje relacje na dwóch ortogonalnych osiach: Sprawczości i Wspólnotowości.
Wczesne Nieadaptacyjne Schematy Younga
18 utrwalonych wzorców poznawczo-emocjonalnych zorganizowanych wokół 5 domen niezaspokojonych potrzeb rozwojowych dziecka.
Model Trybów Schematów (Schema Modes)
Dynamiczne stany „Ja”: tryby dziecięce, krytyczne głosy rodzicielskie, sztywne tryby radzenia sobie oraz wzmacnianie Zdrowego Dorosłego.
Współczesne Teorie Relacji z Obiektem
Strukturalna organizacja osobowości (Kernberg, Klein, Fairbairn, Winnicott): internalizacja diad Ja-Obiekt, rozszczepienie vs integracja oraz dyfuzja tożsamości.
Psychologia Self Heinza Kohuta
Dwubiegunowa organizacja Ja (ambicje vs ideały), relacje selfobiektowe (odzwierciedlenie, idealizacja, bliźniaczość) i transmutująca internalizacja.
Psychospołeczna Teoria Rozwoju Erika Eriksona
Osiem stadiów rozwoju w ciągu życia: zasada epigenetyczna, kryzysy tożsamości, statusy tożsamości Marcii oraz generatywność w ujęciu McAdamsa.
Teorie Humanistyczne i Egzystencjalne (2)
Fenomenologiczne ujęcie osoby, pojęcie Ja, samorealizacja oraz relacyjne warunki wzrostu.
Model Humanistyczny Carla Rogersa
Pojęcie Ja, Ja idealne, tendencja aktualizacyjna, warunki wartości oraz rola bezwarunkowej akceptacji, empatii i autentyczności w zmianie.
Model Potrzeb i Samorealizacji Abrahama Maslowa
Hierarchia potrzeb (D-needs i B-needs), samorealizacja, doświadczenia szczytowe oraz demitologizacja sztywnej piramidy w świetle badań Tay i Dienera.
Nosologia Diagnostyczna i Klasyfikacje Kliniczne (2)
Współczesne systemy wymiarowego opisu stopnia zaburzenia i patologicznych profili cech (WHO, APA).
Model Wymiarowy DSM-5 AMPD
Alternatywny Model Zaburzeń Osobowości w Sekcji III DSM-5 (nie zastępuje formalnie Sekcji II): hybrydowa ocena Kryterium A (poziom zaburzenia Ja i Relacji) oraz Kryterium B (5 patologicznych domen cech).
Model Wymiarowy Zaburzeń Osobowości ICD-11
Współczesny model WHO: ocenia stopień zaburzenia osobowości (łagodny, umiarkowany, ciężki), opisuje 5 prominentnych domen cech (Negatywna Afektywność, Wycofanie, Dyssocjalność, Rozhamowanie, Anankastia) oraz umożliwia dodanie odrębnego kwalifikatora „wzorzec borderline”.
Typologie Historyczne i Analiza Krytyczna (3)
Historyczne metapsychologie oraz popularne typologie preferencji wraz z rzetelną ewaluacją psychometryczną.
Model Typów MBTI i Typologia Junga
Kategorialna typologia preferencji (16 typów) będąca późniejszą, komercyjną adaptacją idei jungowskich o odmiennych założeniach psychometrycznych, z krytyczną analizą ograniczeń.
Klasyczna Typologia Czterech Temperamentów (Hipokrates–Galen)
Starożytna doktryna humorów (sangwinik, choleryk, flegmatyk, melancholik) — model historyczny, bez współczesnej walidacji jako systemu diagnostycznego.
Klasyczny Model Strukturalny Freuda
Historyczna teoria dynamiczna: konflikt Id (popędy), Superego (moralność) i Ego (rzeczywistość) z perspektywy współczesnej psychologii naukowej.