CBT · Poczucie własnej wartości

Model niskiej samooceny

Model niskiego poczucia własnej wartości autorstwa Fennell (1997) ukazujący rozwój globalnej negatywnej oceny siebie. Zastrzeżenie: Materiał ma charakter wyłącznie psychoedukacyjny i nie stanowi diagnozy.

Model Fennell (1997)

(Wczesne) doświadczenia
Temperament, Brak pochwał, Brak walidacji, Brak zainteresowania, Wykluczenie, bycie "czarną owcą" w rodzinie, Strata, odrzucenie, zaniedbanie, Emocjonalna/fizyczna/seksualna przemoc
↓
"Kwestia kluczowa"
Globalna, negatywna ocena siebie (niskie poczucie własnej wartości)
↓
Specyficzne dysfunkcjonalne założenia
"Uniknięcie kwestii kluczowej"
Standardy, wedle których możliwa jest ocena własnej wartości
↓
Wydarzenie krytyczne
Sytuacja, w której standardy:
↓ (Nie są / Nie mogą)
Nie są spełnione
Nie mogą być spełnione
↓
Aktywizacja "Kwestii kluczowej"
↓
Depresja
Przewidywania
↓
Lęk
↓
Samokrytyczne myśli
Dysfunkcjonalne zachowanie
↓
Potwierdzenie "kwestii kluczowej"
↑ Pętla zwrotna

Co ten model pokazuje?

Model ilustruje, w jaki sposób wczesne, negatywne doświadczenia życiowe wpływają na ukształtowanie się sztywnych, nierealistycznych standardów ("Kwestii Kluczowej"). Kiedy w dorosłym życiu wydarzenie krytyczne łamie te standardy, dochodzi do kaskady reakcji lękowych, depresyjnych i ostatecznie - potwierdzenia złego obrazu samego siebie.

Jak czytać pętlę?

  • Zasada 1: Pojawienie się sytuacji krytycznej aktywuje uśpioną "Kwestię kluczową", wyzwalając przewidywania porażki lub poczucie klęski (depresję).
  • Zasada 2: Następcze zachowania dysfunkcjonalne i samokrytyczne myśli stają się fałszywym "dowodem" na to, że jednostka faktycznie jest bezwartościowa, co napędza mechanizm błędnego koła.

Gdzie może pomóc CBT?

Terapia CBT w ujęciu Fennell pomaga zauważyć ten cykl, poddać restrukturyzacji dysfunkcjonalne założenia oraz uczy testowania nowych, elastycznych i łagodniejszych reguł funkcjonowania, bez opierania ich na unikaniu.

Powiązane zasoby (Przykłady)

Bibliografia (Evidence Layer)

  • [Primary Source] Fennell, M. J. (1997). Low self-esteem: A cognitive perspective. Behavioural and Cognitive Psychotherapy. DOI: 10.1017/s1352465800015368 PMID: 26932350 VERIFIED SOURCE