Adwokat i prokurator
Co ta metafora tłumaczy?
- Zniekształcenia poznawcze (filtrowanie mentalne, czytanie w myślach)
- Tendencję do oskarżania siebie bez twardych dowodów
- Różnicę między emocjonalnym przekonaniem a obiektywnym faktem
- Proces restrukturyzacji poznawczej i poszukiwania dowodów "za i przeciw"
Gdzie używa się jej w terapii?
Dlaczego to działa? (Warstwa biologiczna)
Mózg naturalnie wykazuje tzw. negativity bias (tendencyjność negatywną). Z punktu widzenia ewolucji, lepiej było zapamiętać jedną porażkę (lub zagrożenie) niż dziesięć sukcesów. Ten mechanizm sprawia, że szlaki neuronowe "prokuratora" są bardzo szybkie i zautomatyzowane. Świadome wezwanie "obrońcy" wymaga aktywacji nowszych filogenetycznie struktur kory przedczołowej (PFC) w celu zahamowania automatycznej reakcji emocjonalnej ciała migdałowatego.
Jak to może wyglądać w codziennym życiu?
SCENARIUSZ:
Dostajesz neutralnego lub lekko krytycznego maila od klienta.
- 1. Prokurator atakuje: "Zaraz stracisz tego klienta. Zawsze wszystko psujesz. Jesteś oszustem i zaraz wszyscy to zobaczą".
- 2. Wezwanie Obrońcy: "Wysoki Sądzie, sprzeciw. Fakt jest taki, że klient poprosił o jedną poprawkę. Współpracujemy od 2 lat. W zeszłym miesiącu chwalił nasz projekt".
- 3. Wyrok Sędziego: "Odrzucam wniosek prokuratora o katastrofę. Sytuacja wymaga drobnej poprawki, a nie zmiany branży".
Nie wierz we wszystko, co pomyślisz. Wymagaj od swojego umysłu twardych dowodów.
Błędne interpretacje i kiedy to NIE pomaga
- "Muszę udowodnić sobie, że jestem we wszystkim najlepszy." (błąd: chodzi o realizm, nie polaryzację na super-pozytywność)
- "Obrońca musi zaprzeczyć wszystkim moim wadom."
- Dobre orzeczenie sądu jest wyważone: uwzględnia zarówno błędy, jak i sukcesy.
- Prokurator posługuje się emocjami, obrońca musi posługiwać się suchymi faktami.
Ta metafora może być MNIEJ pomocna:
- u osób z silnymi tendencjami do ruminacji, które mogą wpaść w wielogodzinną, wewnętrzną debatę bez konkluzji (wtedy lepsza jest defuzja z ACT).