Każde twierdzenie połączone z konkretnym źródłem, dosłownym cytatem, poziomem weryfikacji cytowania oraz pięcioma wymiarami klinicznymi bez iluzji automatycznych ocen 0–100.
W medycynie i psychoterapii opartej na dowodach (EBP) ocena badania nie może być sprowadzona do jednej liczby od 0 do 100. Prawidłowa analiza wymaga rozdzielenia pięciu odrębnych pytań klinicznych:
Sprawdź powiązanie każdego twierdzenia z dosłownym cytatem, lokalizacją w publikacji oraz poziomem audytu (0–5).
| Twierdzenie (Claim) | Źródło i Identyfikator | Dosłowny cytat i Lokalizacja | 5 Wymiarów & Poziom Audytu |
|---|---|---|---|
|
Diagnoza zaburzeń osobowości: użyteczność kliniczna i stygmatyzacja
Autorzy porównali postrzeganą przez klinicystów użyteczność kliniczną diagnoz przedstawionych zgodnie z DSM-5 i AMPD oraz sprawdzili związek sposobu prezentacji trudności z ocenami stygmatyzacji.
|
To Diagnose or Not to Diagnose? Clinician Perceptions of Clinical Utility and Stigma in Personality Disorder Diagnoses
Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment
|
„Wierna parafraza celu badania: autorzy bezpośrednio porównali użyteczność kliniczną DSM-5 i AMPD z perspektywy klinicystów oraz badali oceny stygmatyzacji przy różnych sposobach przedstawienia tych samych trudności.”
Lokalizacja: PDF s. 1–2, Abstract; PDF s. 3–4, Introduction
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Diagnoza zaburzeń osobowości: użyteczność kliniczna i stygmatyzacja
Badanie obejmowało cztery profile kliniczne przedstawione w trzech wariantach: bez informacji diagnostycznej, zgodnie z DSM-5 i zgodnie z AMPD.
|
To Diagnose or Not to Diagnose? Clinician Perceptions of Clinical Utility and Stigma in Personality Disorder Diagnoses
Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment
|
„Wierna parafraza: autorzy opracowali 12 winiet, opartych na czterech fikcyjnych przypadkach; każdy przypadek miał wersję kontrolną bez diagnozy oraz wersje DSM-5 i AMPD.”
Lokalizacja: PDF s. 4–5, Method / Materials / Case Vignettes; Table 2
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Diagnoza zaburzeń osobowości: użyteczność kliniczna i stygmatyzacja
W badaniu uczestniczyło 89 osób, w tym 40 psychologów klinicznych, 26 psychologów i 23 osoby szkolące się podyplomowo.
|
To Diagnose or Not to Diagnose? Clinician Perceptions of Clinical Utility and Stigma in Personality Disorder Diagnoses
Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment
|
„Wierna parafraza danych z metody: próba obejmowała 89 anglojęzycznych specjalistów i osób szkolących się; 40 osób było psychologami klinicznymi, 26 psychologami, a 23 uczestnikami podyplomowego szkolenia z psychologii.”
Lokalizacja: PDF s. 4, Method / Participants
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Diagnoza zaburzeń osobowości: użyteczność kliniczna i stygmatyzacja
Nie stwierdzono istotnego efektu głównego systemu diagnostycznego dla użyteczności klinicznej; stwierdzono natomiast efekt rodzaju winiety.
|
To Diagnose or Not to Diagnose? Clinician Perceptions of Clinical Utility and Stigma in Personality Disorder Diagnoses
Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment
|
„Wynik raportowany przez autorów: brak istotnego efektu systemu diagnostycznego, F(3, 240) = 0.8, p = .919, ηp² < .01; efekt diagnozy w winiecie: F(3, 250) = 4.10, p = .007, ηp² = .05.”
Lokalizacja: PDF s. 6, Results / Clinical Utility; Table 3
|
Poziom 4: Zweryfikowana granica dowodu
|
|
Diagnoza zaburzeń osobowości: użyteczność kliniczna i stygmatyzacja
Warunek bez informacji diagnostycznej wiązał się z wyższymi ocenami stygmatyzacji niż warunki DSM-5 i AMPD.
|
To Diagnose or Not to Diagnose? Clinician Perceptions of Clinical Utility and Stigma in Personality Disorder Diagnoses
Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment
|
„Wynik raportowany przez autorów: warunek kontrolny bez informacji diagnostycznej M = 2.22, SD = 1.31; DSM-5 M = 1.58, SD = 0.54; AMPD M = 1.63, SD = 0.63. Dla porównań warunku kontrolnego z DSM-5 i AMPD podano odpowiednio d = 0.56 i d = 0.51.”
Lokalizacja: PDF s. 7, Results / Stigma Attitudes; Table 5
|
Poziom 4: Zweryfikowana granica dowodu
|
|
Diagnoza zaburzeń osobowości: użyteczność kliniczna i stygmatyzacja
Najwyższą stygmatyzację odnotowano w winiecie depresji z subklinicznymi cechami BPD bez informacji diagnostycznej.
|
To Diagnose or Not to Diagnose? Clinician Perceptions of Clinical Utility and Stigma in Personality Disorder Diagnoses
Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment
|
„Wynik raportowany przez autorów: dla winiety depresji z subklinicznymi cechami BPD bez diagnozy M = 3.86, SD = 1.30; przy informacji DSM-5 M = 1.58, SD = 0.44, d = 2.13; przy AMPD M = 1.41, SD = 0.45, d = 2.31.”
Lokalizacja: PDF s. 7, Results / Stigma Attitudes; Table 5
|
Poziom 4: Zweryfikowana granica dowodu
|
|
Diagnoza zaburzeń osobowości: użyteczność kliniczna i stygmatyzacja
Informacja diagnostyczna wiązała się z trafniejszym rozpoznaniem OCPD i StPD, ale nie wykazano istotnych różnic w rekomendowaniu leczenia opartego na dowodach.
|
To Diagnose or Not to Diagnose? Clinician Perceptions of Clinical Utility and Stigma in Personality Disorder Diagnoses
Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment
|
„Wyniki autorów: różnice w trafności rozpoznania wystąpiły dla OCPD, χ²(2, N = 89) = 6.25, p = .04, oraz StPD, χ²(2, N = 89) = 35.10, p < .001; testy rekomendowania leczenia opartego na dowodach nie były istotne dla czterech profili klinicznych.”
Lokalizacja: PDF s. 7, Results; Table 4
|
Poziom 4: Zweryfikowana granica dowodu
|
|
Diagnoza zaburzeń osobowości: użyteczność kliniczna i stygmatyzacja
Klinicyści deklarowali mniejszą gotowość do zaoferowania leczenia osobie z profilem StPD; przypadek depresji z subklinicznymi cechami BPD postrzegano jako łatwiejszy do skierowania do innej placówki.
|
To Diagnose or Not to Diagnose? Clinician Perceptions of Clinical Utility and Stigma in Personality Disorder Diagnoses
Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment
|
„Wyniki autorów wskazują na efekt rodzaju diagnozy dla gotowości do zaoferowania leczenia, F(3, 239) = 3.96, p = .009, ηp² = .05; autorzy opisują niższą gotowość dla StPD oraz większą łatwość znalezienia alternatywnej placówki dla winiety depresji z subklinicznymi cechami BPD.”
Lokalizacja: PDF s. 7–8, Results / Willingness to Treat and Ease of Referral; Table 6
|
Poziom 4: Zweryfikowana granica dowodu
|
|
Diagnoza zaburzeń osobowości: użyteczność kliniczna i stygmatyzacja
Autorzy wskazują, że wyższa stygmatyzacja w winiecie depresji z subklinicznymi cechami BPD mogła częściowo wynikać z postrzeganego ryzyka związanego z próbą samobójczą opisaną w tym przypadku.
|
To Diagnose or Not to Diagnose? Clinician Perceptions of Clinical Utility and Stigma in Personality Disorder Diagnoses
Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment
|
„Autorzy zaznaczają, że w winiecie depresji z subklinicznymi cechami BPD uwzględniono samobójczość, której nie umieszczono w pozostałych winietach zaburzeń osobowości, i że klinicyści mogli reagować na postrzegany poziom ryzyka.”
Lokalizacja: PDF s. 9–10, Discussion / Stigma Attitudes
|
Poziom 4: Zweryfikowana dedukcja
|
|
Diagnoza zaburzeń osobowości: użyteczność kliniczna i stygmatyzacja
Wyniki ograniczają niewielka próba, specyfika badanej grupy i wykorzystanie hipotetycznych winiet.
|
To Diagnose or Not to Diagnose? Clinician Perceptions of Clinical Utility and Stigma in Personality Disorder Diagnoses
Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment
|
„Autorzy zwracają uwagę, że próba mogła wykazywać ponadprzeciętne zainteresowanie i doświadczenie w pracy z zaburzeniami osobowości oraz że winiety z pojedynczym rozpoznaniem mogą nie odzwierciedlać złożoności praktyki klinicznej.”
Lokalizacja: PDF s. 9–11, Discussion / Limitations
|
Poziom 4: Zweryfikowana granica dowodu
|
|
Diagnoza zaburzeń osobowości: użyteczność kliniczna i stygmatyzacja
Badanie nie dowodzi, że samo podanie diagnozy zawsze zmniejsza stygmatyzację ani że wyniki z winiet bezpośrednio przewidują rzeczywiste decyzje terapeutyczne.
|
To Diagnose or Not to Diagnose? Clinician Perceptions of Clinical Utility and Stigma in Personality Disorder Diagnoses
Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment
|
„Badanie opierało się na ocenach hipotetycznych winiet i deklaracjach klinicystów; autorzy omawiają ograniczenia projektu oraz możliwość wpływu specyfiki winiet na uzyskane wyniki.”
Lokalizacja: PDF s. 4–5, Method; PDF s. 9–11, Discussion / Limitations
|
Poziom 4: Zweryfikowana granica dowodu
|
|
ACT, CBT czy inne podejście? Pilotażowe badanie grupowych interwencji w tinnitus
Pilotażowe randomizowane badanie czterech warunków: ACT, CBT, CET i usual care.
|
A Pilot Randomized Clinical Trial Comparing Three Brief Group Interventions for Individuals With Tinnitus
Global Advances in Health and Medicine
|
„The 40 participants were randomized into 1 of the 4 groups (ACT, CBT, CET, or UC)”
Lokalizacja: Methods and Results; full text in PMC
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
ACT, CBT czy inne podejście? Pilotażowe badanie grupowych interwencji w tinnitus
40 uczestników przydzielono po równo do czterech grup. Badanie miało charakter pilotażowy i koncentrowało się na porównaniu krótkich interwencji grupowych dotyczących radzenia sobie z tinnitus.
|
A Pilot Randomized Clinical Trial Comparing Three Brief Group Interventions for Individuals With Tinnitus
Global Advances in Health and Medicine
|
„The 40 participants were randomized into 1 of the 4 groups (ACT, CBT, CET, or UC)”
Lokalizacja: Methods and Results; full text in PMC
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
ACT, CBT czy inne podejście? Pilotażowe badanie grupowych interwencji w tinnitus
Mała próba i pilotażowy charakter ograniczają moc do wykrywania niewielkich różnic między aktywnymi interwencjami.
|
A Pilot Randomized Clinical Trial Comparing Three Brief Group Interventions for Individuals With Tinnitus
Global Advances in Health and Medicine
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: Methods and Results; full text in PMC
|
Poziom 4: Zweryfikowana granica dowodu
|
|
ACT, CBT czy inne podejście? Pilotażowe badanie grupowych interwencji w tinnitus
Najbardziej użyteczny klinicznie sposób czytania tego wyniku polega na odnoszeniu go do konkretnej populacji, formatu ACT, warunku porównawczego i czasu obserwacji, a nie do ACT jako jednej, identycznej interwencji.
|
A Pilot Randomized Clinical Trial Comparing Three Brief Group Interventions for Individuals With Tinnitus
Global Advances in Health and Medicine
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: Methods and Results; full text in PMC
|
Poziom 4: Zweryfikowana dedukcja
|
|
ACT-based training dla rodziców dzieci z autyzmem: randomizowane badanie kliniczne
Randomizowane badanie kliniczne programu ACT-based parenting training w siedmiu instytucjach rehabilitacyjnych w Shenzhen.
|
Acceptance and Commitment Training for Parents of Children With Autism Spectrum Disorder: A Randomized Clinical Trial
JAMA Network Open
|
„A total of 154 parents were randomized.”
Lokalizacja: Abstract, Methods and Results; full text in PMC
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
ACT-based training dla rodziców dzieci z autyzmem: randomizowane badanie kliniczne
Program prowadził do większej 6-miesięcznej redukcji stresu rodzicielskiego oraz problemów emocjonalnych i behawioralnych dzieci; poprawiała się też elastyczność psychologiczna i kompetencje rodzicielskie. Redukcja depresji i lęku rodziców była widoczna bezpośrednio po interwencji, ale nie była utrzymana w 6-miesięcznej ocenie.
|
Acceptance and Commitment Training for Parents of Children With Autism Spectrum Disorder: A Randomized Clinical Trial
JAMA Network Open
|
„A total of 154 parents were randomized.”
Lokalizacja: Abstract, Methods and Results; full text in PMC
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
ACT-based training dla rodziców dzieci z autyzmem: randomizowane badanie kliniczne
Badanie dotyczy rodziców dzieci z ASD i konkretnego programu; nie bada leczenia podstawowych cech autyzmu u dziecka.
|
Acceptance and Commitment Training for Parents of Children With Autism Spectrum Disorder: A Randomized Clinical Trial
JAMA Network Open
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: Abstract, Methods and Results; full text in PMC
|
Poziom 4: Zweryfikowana granica dowodu
|
|
ACT-based training dla rodziców dzieci z autyzmem: randomizowane badanie kliniczne
Najbardziej użyteczny klinicznie sposób czytania tego wyniku polega na odnoszeniu go do konkretnej populacji, formatu ACT, warunku porównawczego i czasu obserwacji, a nie do ACT jako jednej, identycznej interwencji.
|
Acceptance and Commitment Training for Parents of Children With Autism Spectrum Disorder: A Randomized Clinical Trial
JAMA Network Open
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: Abstract, Methods and Results; full text in PMC
|
Poziom 4: Zweryfikowana dedukcja
|
|
ACT w dystresie psychicznym przy chorobie nowotworowej: metaanaliza RCT
Systematyczny przegląd i metaanaliza RCT dotyczących ACT u osób z chorobą nowotworową i dystresem psychicznym.
|
Acceptance and commitment therapy reduces psychological distress in patients with cancer: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials
Frontiers in Psychology
|
„A total of 16 RCTs from 6 countries with 711 participants were included.”
Lokalizacja: Abstract and Methods/Results; full text in Frontiers
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
Rzetelna psychoterapia oparta na dowodach wymaga jawnego wskazywania tego, czego opublikowane badania nie rozstrzygają. W obecnym stanie wiedzy w module /przeglad/:
Większość badań randomizowanych mierzy punkty końcowe bezpośrednio po zakończeniu leczenia lub do 6–12 miesięcy. Brakuje rygorystycznych danych o odsetku nawrotów w horyzoncie wieloletnim.
Wyniki badań w wyspecjalizowanych ośrodkach uniwersyteckich z wysoką wiernością protokołowi (fidelity) nie zawsze przekładają się wprost na codzienną praktykę ambulatoryjną z pacjentami o wysokiej komorbidowości.
Działania niepożądane (adverse events) oraz wskaźniki przedwczesnego drop-outu są w wielu badaniach raportowane niesystematycznie w porównaniu do objawów pierwszorzędowych.
Rejestr Śledzalności (Citation Ledger) przedstawia techniczne i metodologiczne powiązanie twierdzeń z publikacjami źródłowymi. Żadna informacja w tym module nie stanowi diagnozy ani jednostkowej porady terapeutycznej.