RFT: język, który buduje cierpienie

Teoria Ram Relacyjnych (Relational Frame Theory - RFT) to psychologiczna teoria ludzkiego języka i poznania. Wyjaśnia ona, że w przeciwieństwie do zwierząt, ludzie potrafią uczyć się przez relacje (powiązania słowne), a nie tylko przez bezpośrednie doświadczenie fizyczne.

Zróbmy eksperyment. Wyobraź sobie soczystą, żółtą, kwaśną cytrynę. Wyobraź sobie, że kroisz ją na pół, a sok tryska na deskę. Teraz wyobraź sobie, że wgryzasz się w ten kwaśny miąższ. Co się stało w Twoich ustach? Prawdopodobnie pojawiło się więcej śliny. Fizycznie nie ma tu cytryny. Są tylko czarne litery na białym ekranie (piksele). Twój mózg poprzez ramy relacyjne połączył słowo "cytryna" z fizycznym doświadczeniem kwasowości. To cud ewolucji.

Niestety, ten sam mechanizm sprawia, że gdy pomyślisz słowo "Porażka", "Odrzucenie" albo "Choroba", Twoje ciało reaguje przyspieszonym tętnem i uderzeniem kortyzolu, zupełnie jakbyś właśnie był atakowany przez niedźwiedzia.

RFT udowodniło coś bardzo ważnego: relacje w mózgu działają tylko w jedną stronę – dodawania, a nie odejmowania. Nie da się czegoś "od-uczyć" ani trwale wymazać słowa z sieci neuronowej. Jeśli tradycyjna terapia każe Ci powtarzać "Jestem mądry" w odpowiedzi na automatyczną myśl "Jestem głupi", Twój mózg nie usuwa słowa "głupi". Tworzy nową ramę: "Jestem mądry, ALE czasami myślę, że jestem głupi". Obie myśli stają się większe i silniejsze!

Dlatego w ACT, w oparciu o RFT, stosujemy Defuzję i Akceptację (Trifleks: Otwórz się). Nie zmieniamy struktury pajęczyny, bo to niemożliwe – zmieniamy to, jak na nią patrzymy. Zamiast ciąć sieć, po prostu robimy krok w tył.