Mary Ainsworth i procedura Strange Situation (SSP)

Mary Dinsmore Salter Ainsworth (1913–1999) była kanadyjsko-amerykańską psycholog rozwojową; w 1950 roku odpowiedziała na ogłoszenie Bowlby’ego i dołączyła do jego zespołu badawczego w klinice Tavistock.

Ainsworth przeprowadziła podłużne badanie obserwacyjne 28 niemowląt i ich matek z ludu Ganda w ich domach, opisując etapy kształtowania się przywiązania i różnice w jakości opieki (monografia „Infancy in Uganda”, 1967).

To monumentalne badanie 26 rodzin z Baltimore, w którym obserwowano matki i niemowlęta w domu przez pierwsze 12 miesięcy życia (łącznie kilkadziesiąt godzin domowych obserwacji na rodzinę).

To zdolność opiekuna do dostrzegania sygnałów dziecka, ich trafnej interpretacji oraz szybkiego i adekwatnego reagowania na nie w sposób zsynchronizowany z potrzebami niemowlęcia.

1) Wrażliwość vs niewrażliwość na sygnały; 2) Akceptacja vs odrzucenie; 3) Dostępność vs ignorowanie/dystans; 4) Współpraca vs ingerencja w aktywność dziecka.

To standaryzowany laboratoryjny protokół obserwacyjny dla dzieci w wieku 11–18 miesięcy, składający się z 8 3-minutowych epizodów, badający równowagę między przywiązaniem a eksploracją w warunkach narastającego stresu.

1) Wejście do pokoju; 2) Matka i dziecko sami w pokoju z zabawkami; 3) Wejście obcej osoby; 4) Pierwsza separacja (matka wychodzi, obca zostaje); 5) Pierwsze ponowne połączenie (matka wraca, obca wychodzi); 6) Druga separacja (dziecko zupełnie samo); 7) Powrót obcej osoby; 8) Drugie ponowne połączenie z matką.

Kluczowe są epizody ponownego połączenia (epizod 5 i 8), czyli sposób, w jaki dziecko wita matkę, szuka z nią kontaktu i czy potrafi się przy niej uspokoić po stresie rozłąki.

Wita matkę z radością, aktywnie dąży do fizycznego kontaktu, szybko się przy niej uspokaja i po zredukowaniu napięcia płynnie wraca do zabawy i eksploracji.

Dziecko pozornie nie okazuje stresu podczas wyjścia matki, a po jej powrocie ignoruje ją, unika kontaktu wzrokowego i koncentruje się wyłącznie na zabawkach, maskując pobudzenie fizjologiczne.

Dziecko przeżywa ogromny lęk przy rozłące, a po powrocie matki jednocześnie domaga się bliskości i odpycha ją w złości (kopie, wygina się), nie potrafiąc się uspokoić ani wrócić do zabawy.

Nie. Badania pomiaru tętna i kortyzolu (m.in. Sroufe) wykazały, że dzieci unikające mają równie wysokie lub wyższe pobudzenie autonomiczne co dzieci bezpieczne, lecz powstrzymują ekspresję behawioralną.

Opieka charakteryzująca się stałą, przewidywalną wrażliwością, czułością fizyczną i szybkim reagowaniem na płacz niemowlęcia w pierwszych miesiącach życia.

Opieka ze strony rodziców odrzucających bliskość fizyczną, okazujących chłód i niechęć wobec dziecięcej bezradności lub karzących za płacz.

Opieka niespójna, nieprzewidywalna – rodzic raz był czuły i nadmiernie angażujący, a innym razem niedostępny, w zależności od własnego nastroju, a nie potrzeb dziecka.

Nie. Ainsworth wykazała empirycznie, że dzieci matek, które szybko reagowały na płacz w pierwszym półroczu życia, płakały znacznie MNIEJ i były bardziej samodzielne pod koniec 1. roku.

Około 65–70% dzieci bezpiecznych (B), około 20% unikających (A) oraz około 10–15% ambiwalentnych (C).

„Patterns of Attachment: A Psychological Study of the Strange Situation” (współautorzy: Blehar, Waters, Wall).

Nie w pierwotnej wersji; dla dzieci przedszkolnych i starszych opracowano zmodyfikowane procedury (np. procedurę Cassidy-Marvin z dłuższą separacją).

Przekształciła teorię Bowlby’ego w rygorystyczną naukę empiryczną, dostarczając obiektywnego narzędzia do pomiaru jakości więzi i dowodząc kluczowej roli wrażliwości opiekuna.