CBT Psychoterapia Zaburzenia osobowości Czas czytania: 4 min

CBT działa także przy współwystępujących zaburzeniach osobowości? Dane z praktyki

W rutynowej praktyce klinicznej gorszy wynik terapii wynika częściej z większego wyjściowego nasilenia objawów niż z samej diagnozy zaburzenia osobowości.

Badanie obserwacyjne w warunkach rutynowej praktyki ambulatoryjnej (serwis inTHERAPY) oceniło efektywność CBT u pacjentów z objawami lęku i depresji ze współistniejącymi zaburzeniami osobowości i bez nich. Wyniki wskazują, że diagnoza zaburzenia osobowości nie była niezależnym predyktorem gorszych efektów po uwzględnieniu nasilenia wyjściowego.

Przegląd Redakcyjny •
🔍 ZBADAJ W NASZYM NARZĘDZIU Mapa Argumentów → Skąd pochodzi (Provenance) → Sieć cytowań → Evidence Ledger →
W skrócie
  • Co jest najważniejsze?: W realnym świecie klinicznym słabszy wynik leczenia odzwierciedla przede wszystkim większe nasilenie trudności na początku terapii, a nie samą obecność rozpoznania zaburzenia osobowości.
  • Co warto zapamiętać?: Terapia CBT wiązała się z 50% wskaźnikiem wiarygodnej i klinicznie istotnej poprawy (RCSI), z umiarkowanymi do dużych wielkościami efektu dla lęku (d = 0,77), depresji (d = 0,76) i ogólnego funkcjonowania (d = 0,63).
JAK BYŁO ZBUDOWANE BADANIE

Mapa badania: CBT w warunkach naturalistycznych

obserwacyjne dane z praktyki klinicznej • 2 elementy • brak podanego czasu trwania w dostępnych danych źródłowych

Badanie: Gabriele Caselli i wsp., 2026

Rodzaj materiału: obserwacyjne dane z praktyki klinicznej • pacjentów z lękiem i/lub depresją, z zaburzeniem osobowości lub bez niego • brak podanego czasu trwania w dostępnych danych źródłowych

Przydział: porównanie osób z rozpoznaniem zaburzenia osobowości i bez niego

obserwacyjne dane z praktyki klinicznejRodzaj materiału
Z zaburzeniem osobowościpacjenci leczeni CBT w praktyce klinicznej
Bez zaburzenia osobowościpacjenci leczeni CBT w praktyce klinicznej

Liczebność poszczególnych grup lub elementów nie jest podana w rekordzie źródłowym, dlatego nie pokazujemy sztucznych wartości.

CO DA SIĘ POKAZAĆ BEZ ZMYŚLONYCH WYNIKÓW
WynikCBT wiązała się z poprawą lęku, depresji i funkcjonowania.WniosekRóżnica wyniku może odzwierciedlać ciężkość na początku leczenia, a nie samą obecność zaburzenia osobowości.Granica wnioskuDane naturalistyczne nie ustanawiają efektu przyczynowego jak randomizacja.
To obserwacja naturalistyczna z rutynowym monitorowaniem wyników, nie randomizacja.
Wartości źródłowe: Z zaburzeniem osobowości (liczebność ramienia niepodana); Bez zaburzenia osobowości (liczebność ramienia niepodana).

Co zbadano?

WYNIK BADANIA

W naturalistycznym badaniu obserwacyjnym z rutynowym monitorowaniem wyników (ROM) zbadano skuteczność specyficznej dla zaburzeń psychoterapii poznawczo-behawioralnej (CBT) u pacjentów z objawami lękowymi i depresyjnymi, porównując osoby z diagnozą zaburzenia osobowości oraz bez niej.

Dowód ze źródła: "CBT was associated with a RCSI rate of 50%, with moderate-to-large pre-post effect sizes for anxiety (d = .77), depression (d = .76), and functioning (d = .63)."

Co pokazała publikacja?

WYNIK BADANIA

CBT wiązała się z osiągnięciem wskaźnika wiarygodnej i istotnej klinicznie poprawy (RCSI) na poziomie 50%, przy umiarkowanych i dużych efektach dla redukcji lęku (d = 0,77), depresji (d = 0,76) i poprawy funkcjonowania psychospołecznego (d = 0,63). Diagnoza zaburzenia osobowości nie przewidywała niezależnie gorszego wyniku terapii po skontrolowaniu nasilenia wyjściowego, statusu rezygnacji i liczby sesji.

Dowód ze źródła: "PD diagnosis did not independently predict outcomes when baseline severity, dropout status, and number of sessions were controlled for."

Co z tego wynika dla praktyki?

JAK TO CZYTAĆ

W codziennej praktyce klinicznej współwystępowanie zaburzenia osobowości nie powinno być automatycznym powodem do wykluczania pacjenta z interwencji CBT ukierunkowanej na lęk i depresję; kluczowe jest dostosowanie intensywności do wyjściowej ciężkości stanu klinicznego.

Czego nie należy z tego wyciągać?

OGRANICZENIE

Dane z badań obserwacyjnych i naturalistycznych nie pozwalają na wyciąganie bezpośrednich wniosków przyczynowo-skutkowych jak badania randomizowane (RCT); ponadto późna rezygnacja z terapii (dropout) wiązała się z większym upośledzeniem funkcjonowania wśród pacjentów z zaburzeniami osobowości.

Dowód ze źródła: "Naturalistic observational data cannot establish randomized causal effects; late dropout was associated with greater functional impairment among patients with personality disorders."
Słownik pojęć użytych w tym artykule
RCT
Randomizowane badanie kontrolowane, w którym uczestnicy są losowo przydzielani do określonych warunków lub grup porównawczych.