Model mentalny

Metafora Warsztatu Konserwacji i Rekonstrukcji Architektonicznej

Tworzenie wymiarowego opisu osobowości w ICD-11 przypomina ekspertyzę inżynieryjną zabytkowej budowli. Zamiast stawiać powierzchowną tabliczkę z jedną arbitralną etykietą, architekt najpierw bada nośność konstrukcji i stabilność fundamentów (stopień nasilenia dysfunkcji Ja i relacji), następnie analizuje specyfikę materiałową i styl architektoniczny (profil domen cech: anankastyczną sztywność, lękliwość afektywną), a jednocześnie skrupulatnie odnotowuje w pełni sprawne, zamieszkane skrzydła gmachu (zachowane role społeczne, relacje i zasoby pacjenta). Dopiero na tej podstawie planuje się zindywidualizowany projekt renowacji, zamiast wdrażać szablonowy plan rozbiórkowy.

Co ta metafora tłumaczy?

  • Ocena nośności konstrukcji i stabilności fundamentów gmachu: Ocena stopnia nasilenia zaburzenia osobowości (Łagodne, Umiarkowane, Ciężkie)
  • Inwentaryzacja zachowanych, sprawnych skrzydeł budynku i stabilnych ścian: Identyfikacja zasobów pacjenta, zachowanych ról zawodowych i relacji interpersonalnych
  • Charakterystyka specyfiki materiałowej i stylu detali architektonicznych: Profilowanie domen cech patologicznych (np. anankastyczność, negatywna afektywność, izolacja)
  • Odróżnienie lokalnego uszkodzenia dachu po burzy od wady konstrukcyjnej: Różnicowanie ostrej reakcji na kryzys sytuacyjny/lękowy od utrwalonego zaburzenia osobowości
  • Indywidualny plan renowacji uzgadniany z właścicielem obiektu: Przykładowe kierunki pomocy uzgadniane dialogowo z pacjentem z uwzględnieniem jego celów

Gdzie używa się jej w terapii?

  • Monografia kliniczna
  • Metafora koncepcyjna
  • Psychoterapia.no

Błędne interpretacje i kiedy to NIE pomaga

Ta metafora może być MNIEJ pomocna:

  • Metafora obiektu architektonicznego ma charakter dydaktyczny. W odróżnieniu od struktur materialnych, ludzka osobowość cechuje się dynamiczną plastycznością psychologiczną i zdolnością do adaptacyjnej reorganizacji w procesie psychoterapeutycznym.
  • Nie stosować jako dosłownej oceny zachowania pacjenta.
  • W stanie ostrej dysregulacji afektywnej pierwszeństwo mają techniki behawioralne TIPP/STOP, a nie analiza metafory.