Model mentalny

Metafora Trójwarstwowej Mapy Kartograficznej i Przewodnika Terenowego

Poruszanie się po modelu wymiarowym ICD-11 przypomina korzystanie z nowoczesnego systemu nawigacji w zróżnicowanym terenie górskim. Współrzędne siatki kartograficznej (MMS) określają położenie i wysokość szczytu (kody nasilenia 6D10). Szczegółowy przewodnik tekstowy (CDDR) opisuje charakterystykę skał, przepaści i bezpieczne podejścia (jakościowe kryteria kliniczne). Z kolei precyzyjny wysokościomierz i kompas (kwestionariusz PiCD) pozwalają zmierzyć nachylenie konkretnych zboczy (profil cech osobowości). Rzetelny diagnosta nie myli kompasu z całą mapą ani siatki współrzędnych z rzeczywistym krajobrazem.

Co ta metafora tłumaczy?

  • Międzynarodowa siatka współrzędnych i kodów GPS: Klasyfikacja statystyczna ICD-11 MMS (kody 6D10, 6D11, QE50.7)
  • Opisowy przewodnik terenowy z charakterystyką szlaków i zagrożeń: Podręcznik wytycznych klinicznych WHO CDDR (2024)
  • Precyzyjny wysokościomierz i kompas mierzący kąt nachylenia zboczy: Narzędzie psychometryczne do pomiaru domen (polska adaptacja inwentarza PiCD)
  • Odróżnienie lokalnych nazw geograficznych od symboli mapy międzynarodowej: Świadomość różnic między polskimi wariantami terminologicznymi a terminami angielskimi WHO
  • Weryfikacja rzetelności pomiarów geodezyjnych w niezależnych badaniach: Zweryfikowany kanon piśmiennictwa empirycznego o potwierdzonym autorstwie i DOI

Gdzie używa się jej w terapii?

  • Monografia kliniczna
  • Metafora koncepcyjna
  • Psychoterapia.no

Błędne interpretacje i kiedy to NIE pomaga

Ta metafora może być MNIEJ pomocna:

  • Metafora mapy terenowej ma charakter dydaktyczny. W przeciwieństwie do form geologicznych, struktura osobowości i zachowanie człowieka podlegają dynamicznej modyfikacji w toku rozwoju i psychoterapii.
  • Nie stosować jako dosłownej oceny zachowania pacjenta.
  • W stanie ostrej dysregulacji afektywnej pierwszeństwo mają techniki behawioralne TIPP/STOP, a nie analiza metafory.