Model mentalny

Metafora koncepcyjna: Trzy mapy tego samego terenu klinicznego

ICD-11, DSM-5 AMPD i HiTOP jako trzy odmienne mapy kartograficzne tego samego złożonego ukształtowania terenu (cierpienia i funkcjonowania człowieka) — mapa ICD-11 wyznacza szlaki użyteczności klinicznej i stopnie trudności podejścia, mapa AMPD rozróżnia jakość podłoża od profilu wiatru, a mapa satelitarna HiTOP bada matematyczną ciągłość pasm górskich.

Co ta metafora tłumaczy?

  • Teren i ukształtowanie krajobrazu: Rzeczywiste, złożone funkcjonowanie psychospołeczne pacjenta, jego cierpienie i adaptacja.
  • Mapa nawigacyjna ICD-11: Praktyczny system kliniczny: ocena ogólnego nasilenia dysfunkcji (łagodne/umiarkowane/ciężkie) oraz dominujące kierunki cechowe.
  • Mapa hybrydowa AMPD: Struktura Sekcji III DSM-5: rozróżnienie fundamentu funkcjonowania (Kryterium A) od zróżnicowanego profilu 25 faset cech (Kryterium B).
  • Satelitarna mapa hipsometryczna HiTOP: Empiryczna, ilościowa taksonomia psychometryczna badająca ciągłą hierarchię spektrów w badaniach naukowych.
  • Skala i legenda mapy: Ramy pojęciowe i ograniczenia modelu: mapa nie jest tożsama z żywym terenem ani nie wyjaśnia pełnej historii jego powstania.

Gdzie używa się jej w terapii?

  • Monografia kliniczna
  • Metafora koncepcyjna
  • Psychoterapia.no

Błędne interpretacje i kiedy to NIE pomaga

Ta metafora może być MNIEJ pomocna:

  • Żadna mapa nie jest samym człowiekiem; modele klasyfikacyjne to narzędzia porządkujące obserwację kliniczną, które nie zastępują indywidualnej konceptualizacji, nie wyznaczają automatycznie terapii ani nie dowodzą pojedynczej przyczyny biologicznej.
  • Nie stosować jako dosłownej oceny zachowania pacjenta.
  • W stanie ostrej dysregulacji afektywnej pierwszeństwo mają techniki behawioralne TIPP/STOP, a nie analiza metafory.

Powiązane mechanizmy

  • Regulacja emocji
  • Psychoterapia borderline