Kryteria taksonomiczne, populacja docelowa i struktura
Typ interwencji: Model referencyjny (złoty standard ambulatoryjny) (Kanoniczny model manualizowany (Linehan, 1993a, 1993b)).
Populacja docelowa i wskazania: Osoby dorosłe z zaburzeniem osobowości z pogranicza (BPD), z przewlekłą tendencją samobójczą i niesamobójczymi samouszkodzeniami (NSSI).
Relacja do standardowej DBT i zakres adaptacji: Wzorzec bazowy, od którego wywodzą się pozostałe modyfikacje. Brak (protokół pierwotny). Pełny program 4-składnikowy realizowany przez 12 miesięcy.
Kryteria wierności modelowej: Pełna wierność wymaga 4 składowych: sesji indywidualnych, treningu umiejętności, coachingu telefonicznego 24/7 oraz zespołu konsultacyjnego dla terapeutów.
Synteza dowodów empirycznych (EBM / GRADE) i ograniczenia
Poziom dojrzałości dowodowej: Wiele RCT / Metaanalizy. Ocena pewności: Niska pewność dowodów (GRADE / Cochrane) ze względu na brak możliwości podwójnego zaślepienia i ryzyko stronniczości.
Wyniki badań z grupą kontrolną i metaanaliz: Najlepiej przebadana psychoterapia w BPD. W przeglądzie Cochrane (Storebø et al., 2020) wykazano istotną redukcję samouszkodzeń (SMD = −0,28; 95% CI: −0,48 do −0,07) oraz ogólnego nasilenia BPD (SMD = −0,60; 95% CI: −1,05 do −0,14) względem TAU. W wytycznych NICE i APA stanowi interwencję pierwszego wyboru.
Wielkość próby i uwagi metodologiczne: 75 RCT włączonych do przeglądu Cochrane; N = 4507 (z czego ponad 1/3 dotyczyła bezpośrednio DBT).
Polski kontekst kliniczny i wdrożeniowy
Wdrożenie kliniczne i piśmiennictwo w Polsce: Sójta, K., Skowrońska, A., & Strzelecki, D. (2022). Psychoterapia poznawczo-behawioralna i dialektyczno-behawioralna w leczeniu zaburzeń osobowości chwiejnej emocjonalnie. Psychoterapia, 202(3), 31–41. DOI: 10.12740/PT/156065. Taurogiński, B. (2023, 2024) w czasopiśmie Psychoterapia opisuje konceptualizację i walidację. Certyfikację i standardy koordynuje PTDBT.
Bibliografia
- 1. Linehan, M. M., Armstrong, H. E., Suarez, A., Allmon, D., Heard, H. L. (1991). Cognitive-behavioral treatment of chronically parasuicidal borderline patients. Archives of General Psychiatry, 48(12), 1060–1064.. Referencja w bibliografii doi:10.1001/archpsyc.1991.01810360024003
- 2. Linehan, M. M., Comtois, K. A., Murray, A. M., Brown, M. Z., Gallop, R. J., Heard, H. L., Korslund, K. E., Tutek, D. A., Reynolds, S. K., Lindenboim, N. (2006). Two-year randomized controlled trial and follow-up of dialectical behavior therapy vs therapy by experts for suicidal behaviors and borderline personality disorder. Archives of General Psychiatry, 63(7), 757–766.. Referencja w bibliografii doi:10.1001/archpsyc.63.7.757
- 3. Storebø, O. J., Stoffers-Winterling, J. M., Völlm, B. A., Kongerslev, M. T., Mattivi, J. T., Jørgensen, M. S., Faltinsen, E., Todorovac, A., Sales, C. P., Callesen, H. E., Lieb, K., Simonsen, E. (2020). Psychological therapies for people with borderline personality disorder. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2020(5), CD012955.. Referencja w bibliografii doi:10.1002/14651858.CD012955.pub2