Kryteria taksonomiczne, populacja docelowa i struktura
Typ interwencji: Kliniczny obszar adaptacji dla specyficznej populacji poznawczej (Adaptacja kliniczno-podręcznikowa (Lew et al., 2006; Brown et al., 2013).).
Populacja docelowa i wskazania: Osoby z lekką i umiarkowaną niepełnosprawnością intelektualną oraz współwystępującą ciężką dysregulacją emocjonalną, agresją i samookaleczeniami.
Relacja do standardowej DBT i zakres adaptacji: Modyfikacja formatu nauczania i pomocy dydaktycznych standardowej DBT dla osób o obniżonym ilorazie inteligencji, z kluczową rolą personelu wspierającego. Wydłużenie modułów (np. 32-48 tyg.), piktogramy i pomoce obrazkowe, zaangażowanie opiekunów i asystentów jako ko-terapeutów (prompting w środowisku).
Kryteria wierności modelowej: Umiejętności muszą być zakotwiczone w bezpośrednim działaniu fizycznym i sensorycznym tu i teraz; myślenie abstrakcyjne nie jest wymagane do skutecznego stosowania procedury STOP.
Synteza dowodów empirycznych (EBM / GRADE) i ograniczenia
Poziom dojrzałości dowodowej: Pilotaże / Przeglądy systematyczne. Ocena pewności: Niska pewność dowodowa (przegląd McNair 2017: małe próby, brak dużych RCT).
Wyniki badań z grupą kontrolną i metaanaliz: Przegląd systematyczny McNair, Woodrow i Hare (2017, Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, DOI: 10.1111/jar.12277) ocenił dostępną bazę dowodową jako wstępną, wykazującą wykonalność i obiecujące spadki zachowań agresywnych, ale podkreślił brak rygorystycznych wieloośrodkowych badań RCT z zaślepieniem. Nowszy przegląd Lewtas et al. (2022) potwierdził korzyści behawioralne przy konieczności stałego wsparcia asystenckiego.
Wielkość próby i uwagi metodologiczne: Przegląd McNair (2017): 9 badań (łączna próba N ok. 150 uczestników)
Polski kontekst kliniczny i wdrożeniowy
Wdrożenie kliniczne i piśmiennictwo w Polsce: Stosowane w Polsce w Warsztatach Terapii Zajęciowej (WTZ) i Domach Pomocy Społecznej jako metodyka wspomagająca radzenie sobie ze złością i frustracją podopiecznych.
Bibliografia
- 1. Lew, M., Matta, C., Tripp-Tebo, C., Watts, D. (2006). Dialectical behavior therapy (DBT) for individuals with intellectual disabilities: A program description. Mental Health Aspects of Developmental Disabilities, 9(4), 119–126.. Referencja w bibliografii
- 2. McNair, L., Woodrow, C., Hare, D. (2017). Dialectical behaviour therapy for people with intellectual disabilities: A systematic review. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 30(5), 787–799.. Referencja w bibliografii doi:10.1111/jar.12277
- 3. Brown, J. F., Brown, M. Z., Dibiasio, P. (2013). Treating individuals with intellectual disabilities and challenging behaviors with adapted DBT skills training: An outcome study. Journal of Mental Health Research in Intellectual Disabilities, 6(4), 280–303.. Referencja w bibliografii doi:10.1080/19315864.2012.700684
- 4. Sakdalan, J. A., Shaw, J., Collier, V. (2010). Staying in the here-and-now: A pilot study on the use of dialectical behaviour therapy group skills training for forensic clients with intellectual disability. Journal of Intellectual Disability Research, 54(6), 568–572.. Referencja w bibliografii doi:10.1111/j.1365-2788.2010.01285.x