Kryteria taksonomiczne, populacja docelowa i struktura
Typ interwencji: Adaptacja środowiskowa w instytucjach totalnych (więziennictwo, psychiatria sądowa) (Zbiór procedur wdrożeniowych i podręczników instytucjonalnych (McCann et al., 2000; Berzins & Trestman, 2004).).
Populacja docelowa i wskazania: Osadzeni i pacjenci sądowi z BPD, antyspołecznym zaburzeniem osobowości (ASPD), wysokim poziomem agresji fizycznej, samouszkodzeniami i zachowaniami buntowniczymi.
Relacja do standardowej DBT i zakres adaptacji: Adaptacja standardowej DBT do specyfiki zakładów karnych i oddziałów o wzmocnionym zabezpieczeniu medyczno-sądowym, z modyfikacją zasad poufności i coachingu. Włączenie funkcjonariuszy Służby Więziennej / personelu pielęgniarskiego do zespołu interwencyjnego, modyfikacja diary cards, deeskalacja agresji jako cel priorytetowy.
Kryteria wierności modelowej: Podstawowym wyzwaniem w więziennictwie jest zapobieganie polaryzacji personelu (splitting) na "złych klawiszy" i "dobrych terapeutów" poprzez stałe wspólne odprawy konsultacyjne.
Synteza dowodów empirycznych (EBM / GRADE) i ograniczenia
Poziom dojrzałości dowodowej: Badania wdrożeniowe / Przeglądy. Ocena pewności: Niska pewność dowodowa w heterogenicznych próbach penitencjarnych.
Wyniki badań z grupą kontrolną i metaanaliz: Przegląd systematyczny Moulden, Mamak i Chaimowitz (2020, Criminal Behaviour and Mental Health, DOI: 10.1002/cbm.2158) obejmujący 17 badań w warunkach psychiatrii sądowej wykazał spadek incydentów agresji, redukcję samouszkodzeń oraz spadek liczby dni spędzonych w izolatkach. Wdrożenia Berzinsa i Trestmana (2004) w amerykańskich więzieniach stanowych potwierdziły wykonalność i spadek raportów dyscyplinarnych. Uwaga audytowa: wycofano niepotwierdzone odniesienia do rzekomej metaanalizy Streba z 2026 r., opierając opis wyłącznie na zweryfikowanym piśmiennictwie.
Wielkość próby i uwagi metodologiczne: Przegląd Moulden (2020): 17 publikacji; McCann (2000) Kohorty więzienne N = 50–120
Polski kontekst kliniczny i wdrożeniowy
Wdrożenie kliniczne i piśmiennictwo w Polsce: W Polsce elementy DBT są pilotażowo adaptowane na wybranych oddziałach terapeutycznych dla skazanych z zaburzeniami osobowości oraz w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym (KOZZD).
Bibliografia
- 1. McCann, R. A., Ball, E. M., Ivanoff, A. (2000). DBT with an inmate population. Cognitive-Behavioral Treatment in Criminal Justice Settings, 253–274.. Referencja w bibliografii
- 2. Moulden, H. M., Mamak, M., Chaimowitz, G. A. (2020). Dialectical behaviour therapy in forensic mental health: A systematic review. Criminal Behaviour and Mental Health, 30(4), 191–207.. Referencja w bibliografii doi:10.1002/cbm.2158
- 3. Shelton, D., Kesten, K., Zhang, W., Trestman, R. L. (2009). Impact of a dialectical behavior therapy-based skills training program on aggressive behavior among incarcerated individuals with mental illness. Journal of Correctional Health Care, 15(4), 260–273.. Referencja w bibliografii doi:10.1177/1078345809340424