Model różnicowania tożsamości BPD vs NPD

Metafora koncepcyjna: Złoty pałac luster a potłuczony, rozszczepiony kalejdoskop

Różnica między NPD a BPD przypomina różnicę między warownym, złotym pałacem wyłożonym od wewnątrz wyłącznie pochlebnymi zwierciadłami (NPD) a potłuczonym kalejdoskopem, którego kolorowe szkiełka przy każdym poruszeniu rozsypują się w chaos (BPD). W pałacu narcyza lokator nieustannie poleruje lustra, żądając od wchodzących gości pokłonów i zachwytów; za lśniącymi zwierciadłami kryje się przerażający lęk przed zdemaskowaniem, że w środku stoi jedynie gipsowy manekin. W kalejdoskopie borderline nie ma żadnych pałacowych murów ani stałych zwierciadeł — pacjent z przerażeniem patrzy na wirujące, ostre odłamki, błagając drugiego człowieka, by ten scalił je wreszcie w jeden spójny obraz.

Co ta metafora tłumaczy?

  • Złoty pałac ze zwierciadłami powiększającymi sylwetkę (NPD): Patologiczne Ja wielkościowe (grandiose self) chroniące przed nieuświadomionym wstydem
  • Wyrzucenie gościa z pałacu za wskazanie rysy na lustrze (NPD): Wściekłość narcystyczna i natychmiastowa dewaluacja w odpowiedzi na krytykę
  • Potłuczone, chaotycznie rozsypujące się szkiełka kalejdoskopu (BPD): Dyfuzja tożsamości, brak stałego zrębu 'Ja' i chroniczne poczucie wewnętrznej pustki
  • Rozpaczliwe błaganie gościa o złożenie szkiełek w całość (BPD): Lęk przed porzuceniem i desperackie wysiłki poszukiwania ukojenia w drugim człowieku
  • Szczere łzy i ból z powodu skaleczenia kogoś odłamkiem szkła (BPD): Autentyczne poczucie winy, wstyd i chęć zadośćuczynienia po wygaśnięciu złości

Gdzie używa się jej w terapii?

  • Monografia kliniczna
  • Metafora koncepcyjna
  • Psychoterapia.no

Błędne interpretacje i kiedy to NIE pomaga

Ta metafora może być MNIEJ pomocna:

  • Metafora ma charakter poglądowy i nie zastępuje profesjonalnej diagnozy psychodynamicznej i strukturalnej.
  • Nie stosować jako dosłownej oceny zachowania pacjenta.
  • W stanie ostrej dysregulacji afektywnej pierwszeństwo mają techniki behawioralne TIPP/STOP, a nie analiza metafory.

Powiązane mechanizmy

  • Regulacja emocji
  • Psychoterapia borderline