Model różnicowania afektu BPD vs MDD

Metafora koncepcyjna: Skute lodem jezioro melancholii a wrzące bagno dysforii relacyjnej

Różnica w cierpieniu emocjonalnym w MDD i BPD przypomina różnicę między bezkresnym, całkowicie zamarzniętym jeziorem arktycznym (MDD) a gęstym, wrzącym bagnem, z którego co chwilę strzelają gejzery żaru i błota (BPD). W dużej depresji pacjent jest jak wędrowiec uwięziony pod grubą taflą lodu: panuje tam głucha cisza, chłód, brak czucia i absolutna bezsilność, a żadne promienie słońca nie topią zmarzliny. W borderline cierpienie jest gorące, bolesne, pełne wzburzenia, rozżalonego krzyku i rozpaczy — lada podmuch wiatru relacyjnego wznieca gejzery wściekłości, po których woda na chwilę opada, dając złudzenie ukojenia.

Co ta metafora tłumaczy?

  • Gruba tafla lodu odcinająca wszelkie życie (MDD): Biologiczna anhedonia, spowolnienie ruchowe i całkowity brak reaktywności na bodźce
  • Głucha cisza i poddanie się zamarznięciu (MDD): Poczucie beznadziejności, zrezygnowana cisza i brak energii do działania
  • Wrzące bagno pełne gryzącej siarki i błota (BPD): Dysforia borderline: mieszanka wściekłości, wstydu, paniki przed samotnością i pustki
  • Nagłe gejzery wzniecane podmuchem wiatru (BPD): Wysoka reaktywność na sygnały interpersonalne (lęk przed porzuceniem, krytyka)
  • Chwilowe opadanie temperatury wody po deszczu (BPD): Szybki powrót do ulgi i ożywienia po otrzymaniu zapewnienia o bliskości i miłości

Gdzie używa się jej w terapii?

  • Monografia kliniczna
  • Metafora koncepcyjna
  • Psychoterapia.no

Błędne interpretacje i kiedy to NIE pomaga

Ta metafora może być MNIEJ pomocna:

  • Metafora ma charakter dydaktyczny i nie zastępuje wieloaspektowego badania nozologicznego przez lekarza psychiatrę.
  • Nie stosować jako dosłownej oceny zachowania pacjenta.
  • W stanie ostrej dysregulacji afektywnej pierwszeństwo mają techniki behawioralne TIPP/STOP, a nie analiza metafory.

Powiązane mechanizmy

  • Regulacja emocji
  • Psychoterapia borderline