Metafora koncepcyjna: Pryzmat i ciągłe widmo światła
Co ta metafora tłumaczy?
- Sztuczne plastikowe klocki kolorów: Dawne sztywne szufladki kategorialne DSM-IV i ICD-10 (osobowość paranoiczna, histrioniczna, zależna)
- Płynne przejścia barwne w widmie: Kontinuum wymiarowe ICD-11 i AMPD — stopień nasilenia dysfunkcji tożsamości i relacji
- Jasność i natężenie strumienia światła: Poziom nasilenia zaburzenia osobowości (Łagodne, Umiarkowane, Ciężkie)
- Specyficzny kąt załamania wiązki czerwieni i fioletu: Węzeł BPD w HiTOP na przecięciu spektrum internalizacyjnego i eksternalizacyjnego
- Stabilizacja soczewki skupiającej: Długofalowa psychoterapia oparta na dowodach, prowadząca do trwałej remisji i odzyskania harmonii życia
Gdzie używa się jej w terapii?
Błędne interpretacje i kiedy to NIE pomaga
Ta metafora może być MNIEJ pomocna:
- Metafora optyczna doskonale oddaje ciągłość wymiarową i brak ostrych granic w naturze, nie uwzględnia jednak specyfiki dynamiki relacyjnej i traumy wczesnodziecięcej.
- Nie stosować jako dosłownej oceny zachowania pacjenta.
- W stanie ostrej dysregulacji afektywnej pierwszeństwo mają techniki behawioralne TIPP/STOP, a nie analiza metafory.