Metafora kliniczna

Zamglone zwierciadło i relacyjny sonar głębinowy

Wyobraź sobie nawigację łodzią podwodną w całkowitych ciemnościach oceanu relacji. Zdolność mentalizowania to pokładowy sonar, który wysyła sygnały dźwiękowe i bezbłędnie odczytuje ukształtowanie terenu oraz zamiary innych jednostek. W zaburzeniu borderline, pod wpływem nagłego stresu przywiązaniowego, sonar ulega awarii: ekran zalewa gęsty szum (równoważność psychiczna), a kapitan widzi we wszystkim śmiertelne torpedy. Terapia MBT nie naprawia sonaru przez wykłady teoretyczne. Terapeuta siada obok kapitana i mówi: 'Spójrzmy razem na ten ekran. Sonar pokazuje zagrożenie, ale zobaczmy, co naprawdę się odbiło. Zamiast strzelać na oślep, wyczyśćmy odbiornik i sprawdźmy to wspólnie jeszcze raz'.

Co ta metafora tłumaczy?

  • Ekran sonaru zalany szumem w ciemności: Załamanie mentalizowania pod wpływem stresu — Utrata zdolności do odczytywania myśli i uczuć innych przy wzroście lęku relacyjnego.
  • Widzenie torped w ławicach ryb: Tryb równoważności psychicznej — Przypisywanie partnerowi wrogich intencji na podstawie własnego lęku.
  • Żądanie wystrzelenia rakiety jako dowodu: Tryb teleologiczny — Przekonanie, że tylko drastyczny, fizyczny czyn jest dowodem na istnienie uczuć.
  • Wspólna kalibracja radaru z drugim oficerem: Postawa nie-wiedzy i praca w MBT — Ciekawe, partnerskie badanie stanów umysłu na sesji indywidualnej i grupowej.

Gdzie używa się jej w terapii?

  • Monografia kliniczna
  • Metafora koncepcyjna
  • Psychoterapia.no

Błędne interpretacje i kiedy to NIE pomaga

Ta metafora może być MNIEJ pomocna:

  • Nie stosować jako dosłownej oceny zachowania pacjenta.
  • W stanie ostrej dysregulacji afektywnej pierwszeństwo mają techniki behawioralne TIPP/STOP, a nie analiza metafory.

Powiązane mechanizmy

  • Regulacja emocji
  • Psychoterapia borderline