Model mentalny

Szachownica Kombinatoryczna o 256 Układach

Wyobraź sobie tablicę z 9 przełącznikami. Każdy przełącznik odpowiada jednemu z kryteriów diagnostycznych DSM. Aby włączył się sygnał „diagnoza BPD”, wystarczy przesunąć w górę dowolne 5 z nich. Matematyka mówi jasno: istnieje dokładnie 256 różnych ustawień tablicy, które aktywują ten sam sygnał alarmowy. Dwóch ludzi może stać przed tą tablicą: u pierwszego włączone są przełączniki lęku, relacji i tożsamości; u drugiego — przełączniki impulsywności, substancji i samouszkodzeń. Obaj mają tę samą etykietę diagnostyczną, ale ich tablica wygląda zupełnie inaczej. Zrozumienie, które konkretnie przełączniki są uniesione, jest ważniejsze niż sam fakt, że sygnał zabrzmiał.

Co ta metafora tłumaczy?

  • Tablica z 9 przełącznikami: Zestaw 9 oficjalnych kryteriów diagnostycznych zaburzenia osobowości borderline w DSM-5-TR
  • Próg 5 włączonych przełączników: Arbitralny próg diagnostyczny modelu politetycznego wyznaczający obecność zaburzenia
  • 256 możliwych układów: Matematyczna liczba kombinacji objawowych spełniających definicję BPD w DSM
  • Regulacja poszczególnych suwaków: Trening konkretnych umiejętności DBT (uważność, tolerancja dyskomfortu, regulacja emocji, skuteczność)

Gdzie używa się jej w terapii?

  • Monografia kliniczna
  • Metafora koncepcyjna
  • Psychoterapia.no

Błędne interpretacje i kiedy to NIE pomaga

Ta metafora może być MNIEJ pomocna:

  • W żywym organizmie kryteria psychopatologiczne nie są niezależnymi przełącznikami binarnymi; wykazują wzajemne korelacje i zmienne natężenie w czasie.
  • Nie stosować jako dosłownej oceny zachowania pacjenta.
  • W stanie ostrej dysregulacji afektywnej pierwszeństwo mają techniki behawioralne TIPP/STOP, a nie analiza metafory.

Powiązane mechanizmy

  • Regulacja emocji
  • Psychoterapia borderline