Każde twierdzenie połączone z konkretnym źródłem, dosłownym cytatem, poziomem weryfikacji cytowania oraz pięcioma wymiarami klinicznymi bez iluzji automatycznych ocen 0–100.
W medycynie i psychoterapii opartej na dowodach (EBP) ocena badania nie może być sprowadzona do jednej liczby od 0 do 100. Prawidłowa analiza wymaga rozdzielenia pięciu odrębnych pytań klinicznych:
Sprawdź powiązanie każdego twierdzenia z dosłownym cytatem, lokalizacją w publikacji oraz poziomem audytu (0–5).
| Twierdzenie (Claim) | Źródło i Identyfikator | Dosłowny cytat i Lokalizacja | 5 Wymiarów & Poziom Audytu |
|---|---|---|---|
|
Dla kogo DBT może działać lepiej niż terapia schematów? Analiza różnic indywidualnych w RCT
Wtórna analiza RCT DBT vs terapia schematów z użyciem causal forest do identyfikacji podgrup DBT (n=83) vs terapia schematów (n=81)
|
Differential effectiveness of dialectical behavioural therapy and schema therapy in patients with borderline personality disorder: a secondary analysis of a randomised clinical trial
Behaviour Research and Therapy
|
„A subgroup ... post-treatment difference 5.79 BPDSI points, SMD=.65, p=.028 ... no longer at follow-up.”
Lokalizacja: ScienceDirect, Highlights/Abstract/Results
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Dla kogo DBT może działać lepiej niż terapia schematów? Analiza różnic indywidualnych w RCT
W zidentyfikowanej podgrupie wynik po leczeniu był lepszy po DBT o 5.79 punktu BPDSI (SMD=.65, p=.028). Przewaga DBT nie była już istotna w follow-up.
|
Differential effectiveness of dialectical behavioural therapy and schema therapy in patients with borderline personality disorder: a secondary analysis of a randomised clinical trial
Behaviour Research and Therapy
|
„A subgroup ... post-treatment difference 5.79 BPDSI points, SMD=.65, p=.028 ... no longer at follow-up.”
Lokalizacja: ScienceDirect, Highlights/Abstract/Results
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Skuteczność interwencji psychologicznych w złożonym PTSD u dorosłych: metaanaliza randomizowanych badań klinicznych
Metaanaliza RCT wykazała istotne efekty psychoterapii vs kontrola dla PTSD (k=27, g=-1,16), depresji (k=23, g=-1,12), lęku (k=13, g=-1,25) i dysocjacji (k=7, g=-0,47); efekty w follow-up zmniejszały się, ale pozostawały istotne dla części wyników.
|
Efficacy of psychological interventions for complex post-traumatic stress disorder in adults exposed to complex traumas: A meta-analysis of randomized controlled trials
Journal of Affective Disorders
|
„Metaanaliza RCT wykazała istotne efekty psychoterapii vs kontrola dla PTSD (k=27, g=-1,16), depresji (k=23, g=-1,12), lęku (k=13, g=-1,25) i dysocjacji (k=7, g=-0,47); efekty w follow-up zmniejszały się, ale pozostawały istotne dla części wyników.”
Lokalizacja: Abstract/Results
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
MBCT po braku remisji po terapii wysokiej intensywności NHS: RCT skuteczności i opłacalności
Po 34 tygodniach MBCT+TAU dawała niższe nasilenie depresji niż TAU (różnica -2,49; 95% CI -3,89 do -1,09; p=0,0006; d=-0,41). Szacowane prawdopodobieństwo opłacalności przy progu £20 000/QALY wyniosło 99%.
|
MBCT po braku remisji po terapii wysokiej intensywności NHS: RCT skuteczności i opłacalności
The Lancet Psychiatry
|
„Po 34 tygodniach MBCT+TAU dawała niższe nasilenie depresji niż TAU (różnica -2,49; 95% CI -3,89 do -1,09; p=0,0006; d=-0,41). Szacowane prawdopodobieństwo opłacalności przy progu £20 000/QALY wyniosło 99%.”
Lokalizacja: PubMed/publisher record; Results/Abstract
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Internetowa DBT w dysregulacji emocji u osób z przewlekłym bólem: randomizowane badanie kliniczne
Dwuramienne randomizowane badanie iDBT-Pain + usual care vs usual care, z oceną po 9 i 21 tygodniach iDBT-Pain (n=45) vs TAU (n=44)
|
Online Dialectical Behavioral Therapy for Emotion Dysregulation in People With Chronic Pain: A Randomized Clinical Trial
JAMA Network Open
|
„89 participants ... 45 iDBT-Pain and 44 treatment-as-usual ... between-group difference -4.88 ... P=.03; d=-0.46.”
Lokalizacja: JAMA/PMC, Key Points/Abstract/Results
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Internetowa DBT w dysregulacji emocji u osób z przewlekłym bólem: randomizowane badanie kliniczne
Po 9 tygodniach różnica w zmianie DERS-18 wyniosła -4.88 punktu (95% CI -9.20 do -0.55; p=.03), Cohen d=-.46. Przewaga w dysregulacji emocji utrzymywała się w 21. tygodniu.
|
Online Dialectical Behavioral Therapy for Emotion Dysregulation in People With Chronic Pain: A Randomized Clinical Trial
JAMA Network Open
|
„89 participants ... 45 iDBT-Pain and 44 treatment-as-usual ... between-group difference -4.88 ... P=.03; d=-0.46.”
Lokalizacja: JAMA/PMC, Key Points/Abstract/Results
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
DBT w dysregulacji emocji u autystycznych dorosłych bez niepełnosprawności intelektualnej: randomizowane badanie
Randomizowane 18-tygodniowe DBT vs lista oczekujących z ocenami w trakcie, po terapii i w follow-up DBT vs waiting list
|
Dialectical Behaviour Therapy to Treat Emotion Dysregulation in Autistic Adults without Intellectual Disability: A Randomised Controlled Trial
Psychotherapy and Psychosomatics
|
„Sixty-three autistic adults ... randomised ... 18-week treatment ... waiting list.”
Lokalizacja: PMC, Abstract/Results
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
DBT w dysregulacji emocji u autystycznych dorosłych bez niepełnosprawności intelektualnej: randomizowane badanie
Włączono 63 autystycznych dorosłych. Dysregulacja emocji zmniejszała się względem listy oczekujących w połowie terapii (β=-18.59) i po terapii (β=-31.91), a poprawa utrzymała się w follow-up; poprawiły się też depresja i jakość życia.
|
Dialectical Behaviour Therapy to Treat Emotion Dysregulation in Autistic Adults without Intellectual Disability: A Randomised Controlled Trial
Psychotherapy and Psychosomatics
|
„Sixty-three autistic adults ... randomised ... 18-week treatment ... waiting list.”
Lokalizacja: PMC, Abstract/Results
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
DBT w dysregulacji emocji u autystycznych dorosłych bez niepełnosprawności intelektualnej: randomizowane badanie
Mała i specyficzna próba ogranicza możliwość uogólnienia.
|
Dialectical Behaviour Therapy to Treat Emotion Dysregulation in Autistic Adults without Intellectual Disability: A Randomised Controlled Trial
Psychotherapy and Psychosomatics
|
„Mała i specyficzna próba ogranicza możliwość uogólnienia.”
Lokalizacja: Discussion/Limitations
|
Poziom 4: Zweryfikowana granica dowodu
|
|
DBT w dysregulacji emocji u autystycznych dorosłych bez niepełnosprawności intelektualnej: randomizowane badanie
Najbezpieczniej interpretować ten wynik w granicach badanej populacji, konkretnego protokołu DBT, warunku porównawczego i okresu obserwacji, a nie jako uniwersalny efekt całej DBT.
|
Dialectical Behaviour Therapy to Treat Emotion Dysregulation in Autistic Adults without Intellectual Disability: A Randomised Controlled Trial
Psychotherapy and Psychosomatics
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: PMC, Abstract/Results
|
Poziom 4: Zweryfikowana dedukcja
|
|
DBT w dysregulacji emocji u autystycznych dorosłych bez niepełnosprawności intelektualnej: randomizowane badanie
W praktyce DBT warto monitorować wynik kliniczny, retencję i bezpieczeństwo w tej samej populacji i przy podobnym sposobie wdrożenia jak w badaniu.
|
Dialectical Behaviour Therapy to Treat Emotion Dysregulation in Autistic Adults without Intellectual Disability: A Randomised Controlled Trial
Psychotherapy and Psychosomatics
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: PMC, Abstract/Results
|
Poziom 4: Zweryfikowana dedukcja
|
|
Polish adaptation and validation of the International Trauma Questionnaire (ITQ) for PTSD and cPTSD according to ICD-11 in non-clinical and clinical samples
Dwa różne sposoby zbierania danych w próbie klinicznej i nieklinicznej oraz samoopisowe narzędzie ograniczają interpretację.
|
Polish adaptation and validation of the International Trauma Questionnaire (ITQ) for PTSD and cPTSD according to ICD-11 in non-clinical and clinical samples
European Journal of Psychotraumatology
|
„Dwa różne sposoby zbierania danych w próbie klinicznej i nieklinicznej oraz samoopisowe narzędzie ograniczają interpretację.”
Lokalizacja: Discussion/Limitations
|
Poziom 4: Zweryfikowana granica dowodu
|
|
Jakościowe badanie barier i czynników sprzyjających opiece nad autystycznymi kobietami i ich opiekunami
Autystyczne kobiety oraz kobiety opiekujące się dziećmi autystycznymi. Grupy fokusowe; brak grupy kontrolnej.
|
A Qualitative Study Exploring Barriers and Facilitators to Care With Autistic Women and Caregivers
Journal of Community Psychology
|
„Autystyczne kobiety oraz kobiety opiekujące się dziećmi autystycznymi. Grupy fokusowe; brak grupy kontrolnej.”
Lokalizacja: Abstract/Methods
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Jakościowe badanie barier i czynników sprzyjających opiece nad autystycznymi kobietami i ich opiekunami
Uczestniczki opisywały bariery związane z usługami, kulturą, rozpoznaniem i dopasowaniem planowania pomocy do doświadczeń rodzin.
|
A Qualitative Study Exploring Barriers and Facilitators to Care With Autistic Women and Caregivers
Journal of Community Psychology
|
„Uczestniczki opisywały bariery związane z usługami, kulturą, rozpoznaniem i dopasowaniem planowania pomocy do doświadczeń rodzin.”
Lokalizacja: Abstract/Results
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Jakościowe badanie barier i czynników sprzyjających opiece nad autystycznymi kobietami i ich opiekunami
Bardzo mała próba i jakościowy projekt ograniczają generalizację.
|
A Qualitative Study Exploring Barriers and Facilitators to Care With Autistic Women and Caregivers
Journal of Community Psychology
|
„Bardzo mała próba i jakościowy projekt ograniczają generalizację.”
Lokalizacja: Discussion/Limitations
|
Poziom 4: Zweryfikowana granica dowodu
|
|
Jakościowe badanie barier i czynników sprzyjających opiece nad autystycznymi kobietami i ich opiekunami
Wynik należy odnosić do konkretnej populacji, projektu badania i sposobu pomiaru.
|
A Qualitative Study Exploring Barriers and Facilitators to Care With Autistic Women and Caregivers
Journal of Community Psychology
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: Methodological interpretation
|
Poziom 4: Zweryfikowana dedukcja
|
|
Jakościowe badanie barier i czynników sprzyjających opiece nad autystycznymi kobietami i ich opiekunami
W praktyce ważne są unikanie męskiego biasu diagnostycznego, uwzględnienie camouflagingu oraz dokładna historia rozwojowa i zdrowotna.
|
A Qualitative Study Exploring Barriers and Facilitators to Care With Autistic Women and Caregivers
Journal of Community Psychology
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: Clinical interpretation
|
Poziom 4: Zweryfikowana dedukcja
|
|
Who, when, where, and why: A systematic review of “late diagnosis” in autism
Osoby z późną diagnozą autyzmu, ze szczególnym uwzględnieniem różnic płciowych i wieku diagnozy. Systematyczna synteza badań nad późną diagnozą; brak jednego wspólnego komparatora.
|
Who, when, where, and why: A systematic review of “late diagnosis” in autism
Autism Research
|
„Osoby z późną diagnozą autyzmu, ze szczególnym uwzględnieniem różnic płciowych i wieku diagnozy. Systematyczna synteza badań nad późną diagnozą; brak jednego wspólnego komparatora.”
Lokalizacja: Abstract/Methods
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Potrzeba wypełnienia pustki: pustka, impulsywność i mentalizacja w codziennym życiu osób z borderline
Badanie łączyło chwile pustki z impulsywnością i procesami mentalizowania w codziennym funkcjonowaniu.
|
The urge to fill the void: Emptiness, impulsivity, and mentalizing in the daily life of individuals with borderline personality disorder
Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: nie podano sekcji
|
Poziom 2: Lokalizacja sekcji
|
|
Potrzeba wypełnienia pustki: pustka, impulsywność i mentalizacja w codziennym życiu osób z borderline
Badana populacja/projekt: Osoby z BPD w codziennym życiu. Projekt: daily-life study.
|
The urge to fill the void: Emptiness, impulsivity, and mentalizing in the daily life of individuals with borderline personality disorder
Personality Disorders: Theory, Research, and Treatment
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: nie podano sekcji
|
Poziom 2: Lokalizacja sekcji
|
Rzetelna psychoterapia oparta na dowodach wymaga jawnego wskazywania tego, czego opublikowane badania nie rozstrzygają. W obecnym stanie wiedzy w module /przeglad/:
Większość badań randomizowanych mierzy punkty końcowe bezpośrednio po zakończeniu leczenia lub do 6–12 miesięcy. Brakuje rygorystycznych danych o odsetku nawrotów w horyzoncie wieloletnim.
Wyniki badań w wyspecjalizowanych ośrodkach uniwersyteckich z wysoką wiernością protokołowi (fidelity) nie zawsze przekładają się wprost na codzienną praktykę ambulatoryjną z pacjentami o wysokiej komorbidowości.
Działania niepożądane (adverse events) oraz wskaźniki przedwczesnego drop-outu są w wielu badaniach raportowane niesystematycznie w porównaniu do objawów pierwszorzędowych.
Rejestr Śledzalności (Citation Ledger) przedstawia techniczne i metodologiczne powiązanie twierdzeń z publikacjami źródłowymi. Żadna informacja w tym module nie stanowi diagnozy ani jednostkowej porady terapeutycznej.