Każde twierdzenie połączone z konkretnym źródłem, dosłownym cytatem, poziomem weryfikacji cytowania oraz pięcioma wymiarami klinicznymi bez iluzji automatycznych ocen 0–100.
W medycynie i psychoterapii opartej na dowodach (EBP) ocena badania nie może być sprowadzona do jednej liczby od 0 do 100. Prawidłowa analiza wymaga rozdzielenia pięciu odrębnych pytań klinicznych:
Sprawdź powiązanie każdego twierdzenia z dosłownym cytatem, lokalizacją w publikacji oraz poziomem audytu (0–5).
| Twierdzenie (Claim) | Źródło i Identyfikator | Dosłowny cytat i Lokalizacja | 5 Wymiarów & Poziom Audytu |
|---|---|---|---|
|
CBT online: mechanizm zmiany może być ważniejszy niż sam wynik końcowy
W badaniu uczestniczyło 181 studentów losowo przydzielonych do iCBT-UP, iPMR lub wait-list.
|
Effectiveness and mechanisms of internet-delivered transdiagnostic CBT for students with adjustment disorder: the role of cognitive inflexibility, self-compassion, and mindfulness
Cognitive Behaviour Therapy
|
„A total of 181 students ... were randomized (2:2:1) to iCBT-UP (n=79), iPMR (n=63), or wait-list (n=39).”
Lokalizacja: PubMed – Abstract
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
CBT online: mechanizm zmiany może być ważniejszy niż sam wynik końcowy
Obie aktywne interwencje zmniejszyły objawy zaburzenia adaptacyjnego względem wait-list.
|
Effectiveness and mechanisms of internet-delivered transdiagnostic CBT for students with adjustment disorder: the role of cognitive inflexibility, self-compassion, and mindfulness
Cognitive Behaviour Therapy
|
„Both active interventions significantly reduced AjD symptoms relative to wait-list.”
Lokalizacja: PubMed – Abstract
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
CBT online: mechanizm zmiany może być ważniejszy niż sam wynik końcowy
Tylko iCBT-UP poprawiło funkcjonowanie akademickie.
|
Effectiveness and mechanisms of internet-delivered transdiagnostic CBT for students with adjustment disorder: the role of cognitive inflexibility, self-compassion, and mindfulness
Cognitive Behaviour Therapy
|
„whereas only iCBT-UP improved academic adjustment.”
Lokalizacja: PubMed – Abstract
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
CBT online: mechanizm zmiany może być ważniejszy niż sam wynik końcowy
Zmniejszenie unikania doświadczeń i wzrost samowspółczucia pośredniczyły w części efektów iCBT-UP.
|
Effectiveness and mechanisms of internet-delivered transdiagnostic CBT for students with adjustment disorder: the role of cognitive inflexibility, self-compassion, and mindfulness
Cognitive Behaviour Therapy
|
„Reductions in experiential avoidance and increases in self-compassion mediated the effects of iCBT-UP.”
Lokalizacja: PubMed – Abstract
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
CBT online: mechanizm zmiany może być ważniejszy niż sam wynik końcowy
Mierzenie mechanizmów zmiany może wzbogacać interpretację skuteczności CBT ponad sam wynik końcowy.
|
Effectiveness and mechanisms of internet-delivered transdiagnostic CBT for students with adjustment disorder: the role of cognitive inflexibility, self-compassion, and mindfulness
Cognitive Behaviour Therapy
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: nie podano sekcji
|
Poziom 3: Kontekst sekcji
|
|
CBT online: mechanizm zmiany może być ważniejszy niż sam wynik końcowy
Wyniki nie powinny być automatycznie uogólniane poza badaną populację studentów z zaburzeniem adaptacyjnym.
|
Effectiveness and mechanisms of internet-delivered transdiagnostic CBT for students with adjustment disorder: the role of cognitive inflexibility, self-compassion, and mindfulness
Cognitive Behaviour Therapy
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: nie podano sekcji
|
Poziom 3: Granica metodyczna
|
|
Zaangażowanie w psychoterapię: problemem jest nie tylko adherence
Literatura wykazuje niewielką zgodność co do definicji, konceptualizacji i pomiaru engagement.
|
A model of engagement in psychological therapy
Behavioural and Cognitive Psychotherapy
|
„The literature shows little agreement on how to define, conceptualise and measure engagement.”
Lokalizacja: Abstract
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Zaangażowanie w psychoterapię: problemem jest nie tylko adherence
Wiele badań opiera pomiar engagement na pojedynczych wskaźnikach behawioralnych, takich jak homework lub frekwencja.
|
A model of engagement in psychological therapy
Behavioural and Cognitive Psychotherapy
|
„those that include engagement measures within other designs rely mainly on single behavioural indicators, such as whether between-session tasks ... were completed, or the number of sessions attended.”
Lokalizacja: Abstract
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Zaangażowanie w psychoterapię: problemem jest nie tylko adherence
Model Thewa rozróżnia trzy facety engagement: terapeutę, podejście terapeutyczne oraz wskaźniki behawioralne.
|
A model of engagement in psychological therapy
Behavioural and Cognitive Psychotherapy
|
„This proposes that engagement can be understood as three distinct facets: engagement with the therapist, engagement with the therapy approach, and the practical, behavioural indicators of engagement.”
Lokalizacja: Abstract
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Zaangażowanie w psychoterapię: problemem jest nie tylko adherence
W CBT i DBT użyteczne może być odróżnianie samej frekwencji od rzeczywistego angażowania się w proces zmiany i praktykę poza sesją.
|
A model of engagement in psychological therapy
Behavioural and Cognitive Psychotherapy
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: nie podano sekcji
|
Poziom 3: Kontekst sekcji
|
|
Zaangażowanie w psychoterapię: problemem jest nie tylko adherence
Jest to artykuł konceptualny, a nie nowe badanie RCT; nie dostarcza własnego oszacowania efektu leczenia.
|
A model of engagement in psychological therapy
Behavioural and Cognitive Psychotherapy
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: nie podano sekcji
|
Poziom 3: Granica metodyczna
|
|
Światło jako dodatek do CBT-I: randomizowane badanie u młodych dorosłych z podprogową bezsennością
Randomizowane badanie równoległych grup porównujące CBT-I samotnie z CBT-I połączonym z poranną jasną terapią światłem. Randomizacja 1:1; 21 osób zaplanowano w każdym ramieniu. CBT-I bez dodatkowej terapii światłem.
|
Adjuvant bright light therapy to cognitive behavioral therapy for insomnia in young adults with subthreshold insomnia
Journal of Sleep Research
|
„Forty-two young adults with subthreshold insomnia were randomized to receive CBT-I alone or CBT-I plus bright light therapy.”
Lokalizacja: Journal of Sleep Research, full text: Methods, Randomization, Results and Tables
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Światło jako dodatek do CBT-I: randomizowane badanie u młodych dorosłych z podprogową bezsennością
Do randomizacji włączono 42 osoby. Nie stwierdzono istotnej różnicy między grupami w głównym wyniku nasilenia bezsenności; odnotowano natomiast istotną różnicę dla senności dziennej, korzystną dla warunku z dodatkowym światłem. Przy drugim pomiarze dane dostarczyło 20 osób.
|
Adjuvant bright light therapy to cognitive behavioral therapy for insomnia in young adults with subthreshold insomnia
Journal of Sleep Research
|
„Forty-two young adults with subthreshold insomnia were randomized to receive CBT-I alone or CBT-I plus bright light therapy.”
Lokalizacja: Journal of Sleep Research, full text: Methods, Randomization, Results and Tables
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Światło jako dodatek do CBT-I: randomizowane badanie u młodych dorosłych z podprogową bezsennością
Bardzo mała próba, populacja młodych dorosłych z podprogową bezsennością oraz krótki okres obserwacji ograniczają generalizację. Badanie nie odpowiada na pytanie o ciężką bezsenność ani długoterminową skuteczność.
|
Adjuvant bright light therapy to cognitive behavioral therapy for insomnia in young adults with subthreshold insomnia
Journal of Sleep Research
|
„Bardzo mała próba, populacja młodych dorosłych z podprogową bezsennością oraz krótki okres obserwacji ograniczają generalizację. Badanie nie odpowiada na pytanie o ciężką bezsenność ani długoterminową skuteczność.”
Lokalizacja: Discussion/Limitations
|
Poziom 4: Zweryfikowana granica dowodu
|
|
Światło jako dodatek do CBT-I: randomizowane badanie u młodych dorosłych z podprogową bezsennością
Wynik należy interpretować w granicach badanej populacji, konkretnego protokołu i warunku porównawczego, a nie jako uniwersalny efekt całej metody.
|
Adjuvant bright light therapy to cognitive behavioral therapy for insomnia in young adults with subthreshold insomnia
Journal of Sleep Research
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: Journal of Sleep Research, full text: Methods, Randomization, Results and Tables
|
Poziom 4: Zweryfikowana dedukcja
|
|
CBT działa także przy współwystępujących zaburzeniach osobowości? Dane z praktyki
W naturalistycznym badaniu obserwacyjnym zbadano efektywność CBT w warunkach rutynowej opieki ambulatoryjnej u pacjentów z objawami lęku i depresji z zaburzeniami osobowości i bez nich.
|
Effectiveness of cognitive behavioural therapy on anxiety and depression symptoms in naturalistic settings for patients with and without personality disorders
British Journal of Clinical Psychology
|
„CBT was associated with a RCSI rate of 50%, with moderate-to-large pre-post effect sizes for anxiety (d = .77), depression (d = .76), and functioning (d = .63).”
Lokalizacja: British Journal of Clinical Psychology, Abstract / Results
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
CBT działa także przy współwystępujących zaburzeniach osobowości? Dane z praktyki
CBT wiązała się z 50% wskaźnikiem RCSI, a rozpoznanie zaburzenia osobowości nie przewidywało niezależnie gorszych wyników po skontrolowaniu nasilenia wyjściowego, liczby sesji i wskaźnika rezygnacji.
|
Effectiveness of cognitive behavioural therapy on anxiety and depression symptoms in naturalistic settings for patients with and without personality disorders
British Journal of Clinical Psychology
|
„PD diagnosis did not independently predict outcomes when baseline severity, dropout status, and number of sessions were controlled for.”
Lokalizacja: British Journal of Clinical Psychology, Abstract / Results
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
CBT działa także przy współwystępujących zaburzeniach osobowości? Dane z praktyki
W warunkach rutynowej opieki gorsze wyniki u pacjentów ze współwystępującym zaburzeniem osobowości wynikają głównie z większego wyjściowego nasilenia objawów, a nie z samej diagnozy.
|
Effectiveness of cognitive behavioural therapy on anxiety and depression symptoms in naturalistic settings for patients with and without personality disorders
British Journal of Clinical Psychology
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: nie podano sekcji
|
Poziom 3: Kontekst sekcji
|
|
CBT działa także przy współwystępujących zaburzeniach osobowości? Dane z praktyki
Projekt obserwacyjny nie ustala związków przyczynowych na poziomie RCT, a późniejszy dropout korelował z gorszym wyjściowym funkcjonowaniem w grupie z zaburzeniami osobowości.
|
Effectiveness of cognitive behavioural therapy on anxiety and depression symptoms in naturalistic settings for patients with and without personality disorders
British Journal of Clinical Psychology
|
„Naturalistic observational data cannot establish randomized causal effects; late dropout was associated with greater functional impairment among patients with personality disorders.”
Lokalizacja: British Journal of Clinical Psychology, Discussion / Limitations
|
Poziom 4: Zweryfikowana granica dowodu
|
|
Jednodniowe CBT w depresji: co pokazało randomizowane badanie z Chin?
W analizie wariancji z powtarzanymi pomiarami wykazano istotną interakcję czas × grupa dla objawów lękowych GAD-7 [F(1,85; 98,14) = 8,60; p < 0,001; η² = 0,14; d = -1,14 po 4 tyg.] oraz depresyjnych PHQ-9 [F(1,69; 89,30) = 13,88; p < 0,001; η² = 0,21; d = -1,49 po 4 tyg.; MD = -10,19; 95% CI: -13,49 do -6,89].
|
Jednodniowe CBT w depresji: co pokazało randomizowane badanie z Chin?
Cognitive Therapy and Research
|
„Repeated measures ANOVA revealed significant time × group interaction effects on GAD-7 and PHQ-9, with medium to large effect sizes maintained at 4-week follow-up.”
Lokalizacja: Cognitive Therapy and Research, Results, Primary Outcomes.
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
Rzetelna psychoterapia oparta na dowodach wymaga jawnego wskazywania tego, czego opublikowane badania nie rozstrzygają. W obecnym stanie wiedzy w module /przeglad/:
Większość badań randomizowanych mierzy punkty końcowe bezpośrednio po zakończeniu leczenia lub do 6–12 miesięcy. Brakuje rygorystycznych danych o odsetku nawrotów w horyzoncie wieloletnim.
Wyniki badań w wyspecjalizowanych ośrodkach uniwersyteckich z wysoką wiernością protokołowi (fidelity) nie zawsze przekładają się wprost na codzienną praktykę ambulatoryjną z pacjentami o wysokiej komorbidowości.
Działania niepożądane (adverse events) oraz wskaźniki przedwczesnego drop-outu są w wielu badaniach raportowane niesystematycznie w porównaniu do objawów pierwszorzędowych.
Rejestr Śledzalności (Citation Ledger) przedstawia techniczne i metodologiczne powiązanie twierdzeń z publikacjami źródłowymi. Żadna informacja w tym module nie stanowi diagnozy ani jednostkowej porady terapeutycznej.