Każde twierdzenie połączone z konkretnym źródłem, dosłownym cytatem, poziomem weryfikacji cytowania oraz pięcioma wymiarami klinicznymi bez iluzji automatycznych ocen 0–100.
W medycynie i psychoterapii opartej na dowodach (EBP) ocena badania nie może być sprowadzona do jednej liczby od 0 do 100. Prawidłowa analiza wymaga rozdzielenia pięciu odrębnych pytań klinicznych:
Sprawdź powiązanie każdego twierdzenia z dosłownym cytatem, lokalizacją w publikacji oraz poziomem audytu (0–5).
| Twierdzenie (Claim) | Źródło i Identyfikator | Dosłowny cytat i Lokalizacja | 5 Wymiarów & Poziom Audytu |
|---|---|---|---|
|
Światło jako dodatek do CBT-I: randomizowane badanie u młodych dorosłych z podprogową bezsennością
Do randomizacji włączono 42 osoby. Nie stwierdzono istotnej różnicy między grupami w głównym wyniku nasilenia bezsenności; odnotowano natomiast istotną różnicę dla senności dziennej, korzystną dla warunku z dodatkowym światłem. Przy drugim pomiarze dane dostarczyło 20 osób.
|
Adjuvant bright light therapy to cognitive behavioral therapy for insomnia in young adults with subthreshold insomnia
Journal of Sleep Research
|
„Forty-two young adults with subthreshold insomnia were randomized to receive CBT-I alone or CBT-I plus bright light therapy.”
Lokalizacja: Journal of Sleep Research, full text: Methods, Randomization, Results and Tables
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Światło jako dodatek do CBT-I: randomizowane badanie u młodych dorosłych z podprogową bezsennością
Bardzo mała próba, populacja młodych dorosłych z podprogową bezsennością oraz krótki okres obserwacji ograniczają generalizację. Badanie nie odpowiada na pytanie o ciężką bezsenność ani długoterminową skuteczność.
|
Adjuvant bright light therapy to cognitive behavioral therapy for insomnia in young adults with subthreshold insomnia
Journal of Sleep Research
|
„Bardzo mała próba, populacja młodych dorosłych z podprogową bezsennością oraz krótki okres obserwacji ograniczają generalizację. Badanie nie odpowiada na pytanie o ciężką bezsenność ani długoterminową skuteczność.”
Lokalizacja: Discussion/Limitations
|
Poziom 4: Zweryfikowana granica dowodu
|
|
Światło jako dodatek do CBT-I: randomizowane badanie u młodych dorosłych z podprogową bezsennością
Wynik należy interpretować w granicach badanej populacji, konkretnego protokołu i warunku porównawczego, a nie jako uniwersalny efekt całej metody.
|
Adjuvant bright light therapy to cognitive behavioral therapy for insomnia in young adults with subthreshold insomnia
Journal of Sleep Research
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: Journal of Sleep Research, full text: Methods, Randomization, Results and Tables
|
Poziom 4: Zweryfikowana dedukcja
|
|
CBT działa także przy współwystępujących zaburzeniach osobowości? Dane z praktyki
Projekt obserwacyjny nie ustala związków przyczynowych na poziomie RCT, a późniejszy dropout korelował z gorszym wyjściowym funkcjonowaniem w grupie z zaburzeniami osobowości.
|
Effectiveness of cognitive behavioural therapy on anxiety and depression symptoms in naturalistic settings for patients with and without personality disorders
British Journal of Clinical Psychology
|
„Naturalistic observational data cannot establish randomized causal effects; late dropout was associated with greater functional impairment among patients with personality disorders.”
Lokalizacja: British Journal of Clinical Psychology, Discussion / Limitations
|
Poziom 4: Zweryfikowana granica dowodu
|
|
Jednodniowe CBT w depresji: co pokazało randomizowane badanie z Chin?
W analizie wariancji z powtarzanymi pomiarami wykazano istotną interakcję czas × grupa dla objawów lękowych GAD-7 [F(1,85; 98,14) = 8,60; p < 0,001; η² = 0,14; d = -1,14 po 4 tyg.] oraz depresyjnych PHQ-9 [F(1,69; 89,30) = 13,88; p < 0,001; η² = 0,21; d = -1,49 po 4 tyg.; MD = -10,19; 95% CI: -13,49 do -6,89].
|
Jednodniowe CBT w depresji: co pokazało randomizowane badanie z Chin?
Cognitive Therapy and Research
|
„Repeated measures ANOVA revealed significant time × group interaction effects on GAD-7 and PHQ-9, with medium to large effect sizes maintained at 4-week follow-up.”
Lokalizacja: Cognitive Therapy and Research, Results, Primary Outcomes.
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Jednodniowe CBT w depresji: co pokazało randomizowane badanie z Chin?
Do badania zrandomizowano 60 dorosłych pacjentów z rozpoznaniem MDD do grupy jednodniowego warsztatu CBT lub grupy kontrolnej z listy oczekujących; 56 osób ukończyło analizę (30 w ODCBT, 26 w kontroli).
|
Jednodniowe CBT w depresji: co pokazało randomizowane badanie z Chin?
Cognitive Therapy and Research
|
„There were 60 participants enrolled in the study and randomised into the experimental and control groups.”
Lokalizacja: Cognitive Therapy and Research, Results, Participant Demographics.
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Jednodniowe CBT w depresji: co pokazało randomizowane badanie z Chin?
Badanie posiada istotne ograniczenia: małą liczebność próby (N=56 w analizie), bierną grupę kontrolną z listy oczekujących oraz krótki 4-tygodniowy okres obserwacji.
|
Jednodniowe CBT w depresji: co pokazało randomizowane badanie z Chin?
Cognitive Therapy and Research
|
„Limitations include the relatively small sample size, the use of a waitlist control condition rather than an active comparator, and the 4-week follow-up duration.”
Lokalizacja: Cognitive Therapy and Research, Discussion, Limitations.
|
Poziom 4: Zweryfikowana granica dowodu
|
|
AI oparte na CBT: co naprawdę pokazuje metaanaliza 15 RCT?
Przegląd był anglojęzyczny, nierejestrowany i miał ograniczone dane follow-up.
|
The effectiveness of CBT-based NLP-enabled AI conversational agents for mental health intervention: a systematic review and meta-analysis
npj Digital Medicine
|
„including only English-language publications”
Lokalizacja: Limitations, lines 201-204
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
AI oparte na CBT: co naprawdę pokazuje metaanaliza 15 RCT?
Wyniki wspierają ostrożne traktowanie określonych agentów CBT jako potencjalnego dodatku, nie zamiennika psychoterapeuty.
|
The effectiveness of CBT-based NLP-enabled AI conversational agents for mental health intervention: a systematic review and meta-analysis
npj Digital Medicine
|
„GenAI chatbots ... should not be used as a replacement”
Lokalizacja: APA advisory; Recommendation 1
|
Poziom 4: Zweryfikowana dedukcja
|
|
AI oparte na CBT: co naprawdę pokazuje metaanaliza 15 RCT?
Wyniki wspierają ostrożne traktowanie określonych agentów CBT jako potencjalnego dodatku, nie zamiennika psychoterapeuty.
|
Health advisory: Use of generative AI chatbots and wellness applications for mental health
|
„GenAI chatbots ... should not be used as a replacement”
Lokalizacja: APA advisory; Recommendation 1
|
Poziom 2: Ugruntowane źródłowo
|
|
Czy EFT naprawdę zmienia przywiązanie? RCT hiszpańskojęzycznych par i zachowania bezpieczeństwa w relacji
Randomizowane badanie EFCT vs lista oczekujących; analizowano zachowania bezpiecznego przywiązania mierzone BARE i ich związek z dopasowaniem diady. EFCT vs wait-list; 70 par zrandomizowano, 68 weszło do analizy po dwóch rezygnacjach przed rozpoczęciem.
|
Attachment Behavior Change Following Emotionally Focused Couple Therapy: A Randomized Controlled Trial With Spanish-Speaking Couples
Journal of Marital and Family Therapy
|
„Seventy couples were randomly assigned to EFCT or a waiting list; two withdrew ... final analyzed sample of 68 couples.”
Lokalizacja: PMC/Wiley, Abstract and Results; section 3.4–3.5
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Czy EFT naprawdę zmienia przywiązanie? RCT hiszpańskojęzycznych par i zachowania bezpieczeństwa w relacji
Istotny efekt sesja×leczenie wystąpił dla postrzeganych przez kobiety zachowań bezpiecznego przywiązania partnera (β=0,02 na sesję; p=.012), ale nie dla ich własnych zachowań. Zarówno własne, jak i partnerskie postrzeganie zachowań bezpiecznego przywiązania przewidywało poprawę dopasowania diadycznego.
|
Attachment Behavior Change Following Emotionally Focused Couple Therapy: A Randomized Controlled Trial With Spanish-Speaking Couples
Journal of Marital and Family Therapy
|
„Seventy couples were randomly assigned to EFCT or a waiting list; two withdrew ... final analyzed sample of 68 couples.”
Lokalizacja: PMC/Wiley, Abstract and Results; section 3.4–3.5
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Czy EFT naprawdę zmienia przywiązanie? RCT hiszpańskojęzycznych par i zachowania bezpieczeństwa w relacji
Efekt dotyczący zachowań przywiązaniowych był zależny od perspektywy płciowej; liczebność i charakterystyka próby ograniczają generalizację.
|
Attachment Behavior Change Following Emotionally Focused Couple Therapy: A Randomized Controlled Trial With Spanish-Speaking Couples
Journal of Marital and Family Therapy
|
„Efekt dotyczący zachowań przywiązaniowych był zależny od perspektywy płciowej; liczebność i charakterystyka próby ograniczają generalizację.”
Lokalizacja: Discussion/Limitations
|
Poziom 4: Zweryfikowana granica dowodu
|
|
Czy EFT naprawdę zmienia przywiązanie? RCT hiszpańskojęzycznych par i zachowania bezpieczeństwa w relacji
Wynik należy interpretować w granicach konkretnej populacji, protokołu EFT, warunku porównawczego i czasu obserwacji, a nie jako uniwersalny efekt całej terapii skoncentrowanej na emocjach.
|
Attachment Behavior Change Following Emotionally Focused Couple Therapy: A Randomized Controlled Trial With Spanish-Speaking Couples
Journal of Marital and Family Therapy
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: PMC/Wiley, Abstract and Results; section 3.4–3.5
|
Poziom 4: Zweryfikowana dedukcja
|
|
Czy EFT naprawdę zmienia przywiązanie? RCT hiszpańskojęzycznych par i zachowania bezpieczeństwa w relacji
W praktyce par szczególnie istotne jest obserwowanie bezpieczeństwa relacyjnego, dostępności emocjonalnej, responsywności partnera i wzorców interakcji, jeżeli są one bezpośrednio związane z celem i protokołem terapii.
|
Attachment Behavior Change Following Emotionally Focused Couple Therapy: A Randomized Controlled Trial With Spanish-Speaking Couples
Journal of Marital and Family Therapy
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: PMC/Wiley, Abstract and Results; section 3.4–3.5
|
Poziom 4: Zweryfikowana dedukcja
|
|
Gamifikowana interwencja cyfrowa obniżała lęk u dzieci: co naprawdę pokazał RCT
Badanie obejmowało 118 diad dziecko–rodzic losowo przydzielonych do trzech warunków.
|
A Randomized Controlled Trial of A Gamified Digital Mental Health Intervention for Child Anxiety
Child Psychiatry & Human Development
|
„118 child-parent dyads were randomly assigned to receive a gamified DMHI, digital bibliotherapy, or a waitlist condition.”
Lokalizacja: Abstract
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Gamifikowana interwencja cyfrowa obniżała lęk u dzieci: co naprawdę pokazał RCT
Po 6 tygodniach gamifikowana interwencja zmniejszała nasilenie lęku dziecka względem listy oczekujących; raportowany efekt wynosił 0,36–0,60.
|
A Randomized Controlled Trial of A Gamified Digital Mental Health Intervention for Child Anxiety
Child Psychiatry & Human Development
|
„the DMHI produced reductions in child anxiety severity at Week 6 relative to the waitlist (effect size = 0.36-0.60).”
Lokalizacja: Abstract/Results summary
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Gamifikowana interwencja cyfrowa obniżała lęk u dzieci: co naprawdę pokazał RCT
Cyfrowe interwencje wiązały się także z poprawą lękowej wrażliwości rodziców w 6. tygodniu, ale efekt nie pozostał istotny po korekcie za wielokrotne porównania.
|
A Randomized Controlled Trial of A Gamified Digital Mental Health Intervention for Child Anxiety
Child Psychiatry & Human Development
|
„There was improvement in parental anxiety sensitivity for all digital interventions at Week 6 compared to the waitlist ... but effects were non-significant after correcting for multiple comparisons.”
Lokalizacja: Abstract
|
Poziom 5: Pełna śledzalność (Full Trace)
|
|
Gamifikowana interwencja cyfrowa obniżała lęk u dzieci: co naprawdę pokazał RCT
Gamifikacja może być jednym ze sposobów zwiększania atrakcyjności cyfrowej interwencji, ale samo badanie nie pokazuje, że gamifikacja jest jedynym powodem skuteczności.
|
A Randomized Controlled Trial of A Gamified Digital Mental Health Intervention for Child Anxiety
Child Psychiatry & Human Development
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: nie podano sekcji
|
Poziom 3: Kontekst sekcji
|
|
Gamifikowana interwencja cyfrowa obniżała lęk u dzieci: co naprawdę pokazał RCT
Eksploracyjna mediacja nie ustanawia mechanizmu przyczynowego; autorzy wskazują na potrzebę kolejnego badania RCT.
|
A Randomized Controlled Trial of A Gamified Digital Mental Health Intervention for Child Anxiety
Child Psychiatry & Human Development
|
Brak zarejestrowanego dosłownego cytatu
Lokalizacja: nie podano sekcji
|
Poziom 3: Granica metodyczna
|
Rzetelna psychoterapia oparta na dowodach wymaga jawnego wskazywania tego, czego opublikowane badania nie rozstrzygają. W obecnym stanie wiedzy w module /przeglad/:
Większość badań randomizowanych mierzy punkty końcowe bezpośrednio po zakończeniu leczenia lub do 6–12 miesięcy. Brakuje rygorystycznych danych o odsetku nawrotów w horyzoncie wieloletnim.
Wyniki badań w wyspecjalizowanych ośrodkach uniwersyteckich z wysoką wiernością protokołowi (fidelity) nie zawsze przekładają się wprost na codzienną praktykę ambulatoryjną z pacjentami o wysokiej komorbidowości.
Działania niepożądane (adverse events) oraz wskaźniki przedwczesnego drop-outu są w wielu badaniach raportowane niesystematycznie w porównaniu do objawów pierwszorzędowych.
Rejestr Śledzalności (Citation Ledger) przedstawia techniczne i metodologiczne powiązanie twierdzeń z publikacjami źródłowymi. Żadna informacja w tym module nie stanowi diagnozy ani jednostkowej porady terapeutycznej.