# ACT: elastyczność psychologiczna jako model, nie tylko technika

> Klasyczny artykuł Hayes i współpracowników łączy ACT z modelem procesów psychologicznych i podkreśla, że baza badań w 2006 r. była jeszcze niedojrzała.

Hayes i współpracownicy przedstawili model psychopatologii i leczenia leżący u podstaw ACT oraz przejrzeli dowody korelacyjne, komponentowe, procesowe i wynikowe.

## Mapa opracowania

- Rodzaj materiału: artykuł teoretyczny i przegląd dowodów
- Populacja / kontekst: literatura dotycząca modelu ACT i elastyczności psychologicznej
- Czas: 2006
- Sposób analizy: przegląd dowodów korelacyjnych, komponentowych, procesowych i wynikowych
- Element: Otwartość (Open) — akceptacja doświadczenia i defuzja poznawcza
- Element: Świadomość (Aware) — kontakt z chwilą obecną i Ja jako kontekst
- Element: Zaangażowanie (Active) — wartości życiowe i zaangażowane działanie
- Pokazano: Autorzy omawiają model psychopatologii i leczenia leżący u podstaw ACT.
- Nie rozstrzygnięto: W 2006 r. nie było podstaw do wniosku o ogólnej przewadze ACT nad aktywnymi terapiami.
- Granica wniosku: To artykuł z 2006 r., a nie współczesna metaanaliza ani pojedyncze RCT.
- Zastrzeżenie: Schemat porządkuje to, co omawia artykuł, bez udawania, że jest to współczesne badanie kliniczne.

## Co przedstawia artykuł?

**FACT** [C001]
Artykuł przedstawia i omawia model psychopatologii i leczenia leżący u podstaw ACT.

## Sześć procesów ACT

**FACT** [C002]
Model heksafleksu opisuje sześć procesów rozwijających elastyczność psychologiczną: akceptację, defuzję poznawczą, kontakt z chwilą obecną, Ja jako kontekst, wartości oraz zaangażowane działanie.

## Co mówi baza dowodów z 2006 roku i stan obecny?

**FACT** [C003]
Autorzy uznali dostępne ówcześnie dowody za ogólnie wspierające model, ale podkreślili wczesny etap badań empirycznych.

**FACT** [C004]
W 2006 r. brakowało wystarczającej liczby dobrze kontrolowanych badań do wniosku o ogólnej przewadze ACT nad tradycyjnym CBT czy innymi aktywnymi terapiami — współczesną skuteczność kliniczną weryfikują późniejsze metaanalizy z lat 2020–2026.

## Ograniczenia

**UNCERTAINTY** [C005]
Jest to klasyczny artykuł przeglądowy i modelowy z 2006 r., a nie współczesna metaanaliza ani pojedyncze RCT.

## Słownik pojęć

- **RCT:** Randomizowane badanie kontrolowane, w którym uczestnicy są losowo przydzielani do określonych warunków lub grup porównawczych.

## Źródła identyfikacyjne

- DOI: https://doi.org/10.1016/j.brat.2005.06.006
- PMID: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16300724/

Źródło tego widoku: https://www.psychoterapia.no/przeglad/act-elastycznosc-psychologiczna-przeglad.